Δευτέρα, 4 Ιουνίου 2012

Εκλογές 1958, η Αριστερά στην αξιωματική αντιπολίτευση


Το 1958 η Αριστερά επιτέλεσε έναν εκλογικό θρίαμβο, για τα δεδομένα της εποχής, και αναδείχτηκε σε αξιωματική αντιπολίτευση. Οι παππούδες του ΣΥΡΙΖΑ, δηλαδή η Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (ΕΔΑ) του 1958, κατάφερε να εκμεταλλευτεί τον εκλογικό νόμο που είχαν επινοήσει οι παππούδες των σημερινών ΠΑΣΟΚ και ΝΔ. Σήμερα, κάτι παρόμοιο πάει να επαναληφθεί. Με τη διαφορά ότι η Αριστερά διεκδικεί την πρωτιά και την κυβέρνηση. Ο εκλογικός νόμος, που επινόησαν τα πρώην μεγάλα κόμματα ΠΑΣΟΚ και ΝΔ, με το μπόνους των 50 εδρών, μπορεί να φέρει τον ΣΥΡΙΖΑ σε κυβερνητική τροχιά.

Στα τέλη Φεβρουαρίου του 1958 ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής συμφώνησε με τους ηγέτες του κεντρώου Κόμματος Φιλελευθέρων, τον Σοφοκλή Βενιζέλο και τον Γεώργιο Παπανδρέου, στην ψήφιση ενός νέου εκλογικού συστήματος υπερενισχυμένης αναλογικής.

Το 1958 η κυριαρχία του Καραμανλή ήταν εξασφαλισμένη στο κόμμα που είχε ιδρύση, την Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση (ΕΡΕ), και άρα στην Δεξιά. Οχι μόνο λόγω του χαρακτήρα και των προσόντων του Καραμανλή αλλά και γιατί η άσκηση της εξουσίας αποτελούσε σημαντικό στοιχείο ενότητας της παράταξης του. Με δεδομένη την συγκρότηση ενός ισχυρού πόλου εξουσίας, της ΕΡΕ, ο Καραμανλής δεν φαίνεται να ανησυχούσε για το αποτελέσμα των μελλοντικών εκλογών.

Πλαφόν 25%

 Με την υπερενισχυμένη αναλογική οι ηγέτες του Κέντρου ήθελαν να απομονώσουν πολιτικά την Αριστερά και τα μικρότερα κεντρώα κόμματα. Το νέο εκλογικό σύστημα επέβαλε πλαφόν 25% για τα κόμματα και 35% για τους συνασπισμούς κομμάτων, προκειμένου να συμμετάσχουν στη δεύτερη κατανομή των εδρών. Εκτός από τους Φιλελεύθερους, τέτοια ποσοστά δεν μπορούσε θεωρητικά να συγκεντρώσει κανένα άλλο κόμμα της αντιπολίτευσης. Ετσι, ο Γεώργιος Παπανδρέου και ο Σοφοκλής Βενιζέλος θα έβαζαν εκβιαστικά διλήμματα στους αντιδεξιούς ψηφοφόρους και θα λεηλατούσαν τις ψήφους όχι μόνο των συγγενών μικρών κομμάτων αλλά και της Αριστεράς.

Η συμφωνία Καραμανλή - Φιλελευθέρων για τον νέο εκλογικό νόμο διέρρευσε. Σχεδόν αμέσως παραιτήθηκαν διαμαρτυρόμενοι οι υπουργοί Γεώργιος Ράλλης και Παναγιώτης Παπαληγούρας. Αυτοί οι δύο μαζί με 13 ακόμη βουλευτές απεχώρησαν από την ΕΡΕ. Ετσι η ΕΡΕ έχασε την απόλυτη πλειοψηφία στην Βουλή. Ο Κ. Καραμανλής παραιτήθηκε. Διορίστηκε υπηρεσιακή κυβέρνηση για να διενεργήσει εκλογές.

Τα αποτελέσματα των εκλογών

•    ΕΡΕ 41,16% και 171 έδρες
•    ΕΔΑ 24,42% και 79 έδρες
•    Φιλεύθεροι 20,67%  και 36 έδρες
•    ΠΑΔΕ 10,62% και 10 έδρες
•    ΕΛΚ 2,94% και 4 έδρες

Με το εκλογικό αποτέλεσμα ο Καραμανλής επαναβεβαίωσε την απόλυτη κυριαρχία του στην Δεξιά. Η ΕΡΕ διατήρησε το υψηλό, για τα πολιτικά δεδομένα της εποχής, ποσοστό του 41,17%. Παράλληλα αύξησε την αυτοδύναμη πλειοψηφία του σε 171 έδρες.

Η μεγάλη έκπληξη ήρθε από την Αριστερά. Η ΕΔΑ ανέτρεψε τα προγνωστικά και το πολιτικό σκηνικό. Με τη συνεργασία αρκετών κεντροαριστρών πολιτευτών, βγήκε δεύτερο κόμμα κι έγινε αξιωματική αντιπολίτευση. Εστειλε τον Σ. Βενιζέλο και τον Γ. Παπανδρέου στην παγίδα που αυτοί οι ίδιοι είχαν στήσει για την Αριστερά.

Οι εκλογές του 1958 επαναβεβαίωσαν την πολιτική και κομματική ενότητα του ενός πόλου εξουσίας, της Δεξιάς στην οποία κυριαρχούσε καταλυτικά η ΕΡΕ του Κ. Καραμανλή. Απέδειξαν επίσης ότι οι προηγούμενες εκλογικές επιτυχίες της ΕΡΕ στη Βόρεια Ελλάδα και στην αγροτιά είχαν αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα. Η Δεξιά είχε πάψει να έχει σημαντική επιρροή μόνο στην Πελοπόννησο κι αγκάλιαζε οόκληρη την χώρα. Παγίωσε επίσης την ισχυρή της θέση στην Θεσσαλονίκη και την αύξηση των ποσοστών της στην Αθήνα και τα αστικά κέντρα.

Το εκλογικό αποτέλεσμα έφερε όμως στο προσκήνιο τον κίνδυνο να δημιουργήσει η Αριστερά τον δεύτερο πόλο του δικομματικού συστήματος, μόλις 9 χρόνια από την λήξη του Εμφύλιου. Το εκλογικό αποτέλεσμα, μαζί με τις πολιτικές μεταρρυθμίσεις και τις διαστημικές επιτυχίες που πετύχαινε η μετασταλινική Σοβιετική Ενωση έδιναν μία τεράστια ώθηση στην ΕΔΑ. Είναι χαρακτηριστικό ότι η ΕΔΑ αναδείχτηκε πρώτο κόμμα στις αστικές περιοχές με 39%. Στην Καισαριανή, τη Νέα Ιωνία, τη Νίκαια, το Κερατσίνι, τηνΔραπετσώνα ξεπέρασε το 60%.

Η εκλογική γεωγραφία δείχνει ότι η δύναμη των κεντρώων Φιλελεύθερων ήταν συγκεντρωμένη στην Κρήτη, τη Δυτική Ελλάδα, την Πελοπόννησο και τη Δυτική Μακεδονία. Αντίθετα η ΕΔΑ και οι κεντροαριστεροί συνοδοιπόροι της ψηφίστηκαν στην Αθήνα, την Θεσσαλία, και την Κεντρική Μακεδονία.

Αυτά έγιναν το 1958. Για να δούμε τι τελικά θα γίνει το 2012…


* Τμήμα έρευνας για τις μεταπολεμικές εκλογές, που δημοσιεύτηκε το 1996 στον «Αδέσμευτο Τύπο», με ελαφρά προσαρμογή στο σήμερα

Σάββατο, 26 Μαΐου 2012

Οι εκλογές του 1936



Το διπολικό σύστημα κυριαρχεί στην πολιτική μας ζωή από συστάσεως του ελληνικού κράτους με διαφορετικές μορφές:  Αγγλόφιλοι και Γαλλόφιλοι. Δηλιγιαννικοί και Τρικουπικοί. Κόμμα Φιλελευθέρων και Λαϊκό Κόμμα. Εθνική Ριζοσπαστική Ενωσις (ΕΡΕ) και Κέντρο. Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ.

Εκτός από τον διπολισμό, ένα δεύτερο καθοριστικό (και ίσως το καθοριστικότερο) σημείο στην πολιτική μας ζωή υπήρξε (και είναι) ο ξένος παράγοντας. Οι Αγγλοι έπαιξαν τον ρόλο του επικυρίαρχου στον Μεσοπόλεμο. Ακολούθησαν μεταπολεμικά οι Αμερικανοί. Τώρα είναι η σειρά της Ευρωπαϊκής 'Ενωσης και της Γερμανίας, χωρίς να λείπουν και οι Αμερικάνοι πλανητάρχες.
Καθοριστικό ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις έπαιξε μέχρι το 1967 και ο βασιλιάς με το παλάτι. Αν και ο βασιλιάς ηγήθηκε της κεντροδεξιάς παράταξης, ιδιαίτερα στην βενιζελική περίοδο, υπήρξε γενικά σημείο αναφοράς όλων των μη αριστερών δυνάμεων, όπως φάνηκε μεταπολεμικά με την υποστήριξη του ζεύγους Παύλου - Φρειδερίκης στον Σοφοκλή Βενιζέλο και τον Γεώργιο Παπανδρέου.

Γενικά, όλοι οι κομματικοί σχηματισμοί εξουσίας ήταν ευρύτερες παρατάξεις με κοινό τους χαρακτηριστικό το ευρύ ιδεολογικό φάσμα και την πολυσυλλεκτικότητα. Ο μέχρι τις εκλογές της 6ης Μαΐου 2012 διαχωρισμός στις δύο παρατάξεις κεντροδεξιά (Ν.Δ.) και κεντροαριστερά (ΠΑΣΟΚ) έχει παγιωθεί ήδη από τον μεσοπόλεμο με την μορφή Αντιβενιζελικών και Βενιζελικών κομμάτων και προσώπων.

Για τον σχηματισμό αυτών των δύο κυρίαρχων παρατάξεων των Αντιβενιζελικών (Κεντροδεξιάς) και των Βενιζελικών (Κεντροαριστεράς),  καθοριστικό ρόλο έπαιξαν τα εθνικά θέματα και ο ξένος παράγοντας.

Με τους Βαλκανικούς Πολέμους 1912-13 απελευθερώθηκαν η Ήπειρος και η Μακεδονία. Ακολούθησε ο Εθνικός Διχασμός σε βασιλικούς και βενιζελικούς. Το σημείο αντιπαράθεσης ήταν αν η Ελλάδα έπρεπε να πάρει μέρος στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό των Αγγλων, όπως υποστήριζε ο Ελ. Βενιζέλος, ή να μείνει ουδέτερη (ευνοώντας τη γερμανική πλευρά) όπως ήθελε ο βασιλιάς Κωνσταντίνος Α'.

Ο Βενιζέλος αναγκάστηκε να καταφύγει στη Θεσσαλονίκη, όπου σχημάτισε δική του κυβέρνηση στο πλευρό των Αγγλογάλων. Τελικά δικαιώθηκε από το αποτέλεσμα του πολέμου. Νίκησαν οι Αγγλοι. Το όραμα της Μεγάλης Ιδέας με την συνένωση του ελληνισμού φάνηκε να γίνεται πραγματικότητα. Υστερα από εκατοντάδες χρόνια ελληνικά στρατεύματα πάτησαν στην Μικρά Ασία. Δυστυχώς ακολούθησε η Μικρασιατική Καταστροφή και μία μακρά περίοδος πολιτικών ανωμαλιών, η οποία περιελάμβανε πραξικοπήματα και πολλές εκλογές.

Ο κορμός της βασιλικής παράταξης ήταν το Λαϊκό Κόμμα. Από τα άλλα μικρότερα κόμματα συνεχή παρουσία είχε το Κόμμα Ελευθεροφρόνων. Αξονας των βενιζελικών ήταν το Κόμμα Φιλελευθέρων. Συνεχή παρουσία είχε και το ΚΚΕ. Περίπου το ένα τρίτο των ψηφοφόρων προτιμούσε ένα μεγάλο αριθμό κομμάτων, κομματιδίων και ανεξάρτητων υποψηφίων.
Πριν 70 χρόνια η εκλογική γεωγραφία των δύο κυρίαρχων παρατάξεων είχε οριστικοποιηθεί. Στον πίνακα με τα αποτελέσματα των εκλογών της 26ης Ιανουαρίου 1936 φαίνονται αναλυτικά τα βασικά κόμματα, τα ποσοστά και οι βουλευτικές τους έδρες.

Πρώτο κόμμα αναδείχτηκε το βενιζελικό Κόμμα Φιλελευθέρων με 37,26%. Ομως την πλειοψηφία σε ποσοστά και έδρες κατέκτησε η αντιβενιζελική παράταξη. Ενδιαφέρον και για το σημερινό πολιτικό σκηνικό εξελίξεις έχει η εκλογική γεωγραφία του 1936, όπως φαίνεται στους χάρτες που δημοσιεύουμε.

Με μια ματιά διαπιστώνει κάποιος ότι η χώρα ήταν πολιτικά διχοτομημένη σε Παλαιά και Νέα Ελλάδα αφενός και σε αστικές και αγροτικές περιοχές αφετέρου.
Η Παλαιά Ελλάδα του 19ου αιώνα έφθανε μέχρι την Θεσσαλία. Από τα νησιά περιελάμβανε τις Κυκλάδες και την Επτάνησο. Οι Νέες Χώρες που προστέθηκαν στον 20ό αιώνα ήταν η Κρήτη, η Ηπειρος, η Μακεδονία, η Δυτικής Θράκη και τα νησιά τους Αιγαίου. (Τα Δωδακάνησα ήταν υπό ιταλική κατοχή).

Η δύναμη των Αντιβενιζελικών ήταν συγκεντρωμένη στις περιφέρειες της Παλαιάς Ελλάδας, στην οποία δεν είχαν εγκατασταθεί πρόσφυγες. Μόνο στην Μαγνησία και στην περιφέρεια πρωτευούσης δεν κέρδισαν την απόλυτη πλειοψηφία. Ομως από τότε η Χαλκιδική προτίμησε αυτή την παράταξη. Η πλειοψηφία στην Καστοριά και στην Φλώρινα, η οποία διατηρείται έως σήμερα, οφείλεται σε ειδικούς αντιβενιζελικούς λόγους.

Το Λαϊκό Κόμμα είχε ομαλά κατανεμημένη την δύναμή του σ΄ όλη την χώρα. Τα υψηλότερα ποσοστά του ήταν στις Νέες Χώρες ενώ ήταν μειοψηφία στην Παλαιά Ελλάδα, όπου κυριαρχούσαν οι αδιάλλακτοι αντιβενιζελικοί του Κόμματος Ελευθεροφρόνων και της Γενικής Λαϊκής Ριζοσπαστικής Ενωσης.




Η βενιζελική παράταξη πλειοψήφισε:
  • Στην Κρήτη, για ευνόητους λόγους. Ο Ελ. Βενιζέλος ήταν Κρητικός και πρωτοστάτησε για την ένωση.
  • Στα νησιά του Αιγαίου και στην Ηπειρο, που απελευθερώθηκαν επί πρωθυπουργίας Βενιζέλου.
  • Στην Μακεδονία και στην Θράκη, που είχαν δεχθεί τον κύριο των όγκων των προσφύγων.
  • Στην Β΄ Αθηνών και στην Β΄ Πειραιώς, στον εργατικό πληθυσμό των οποίων είχαν προστεθεί και πολλοί (μη αγρότες) πρόσφυγες.



Η δεύτερη πολιτική διχοτόμηση που ανέδειξαν οι εκλογές του 1936 έχει κοινωνική αφετηρία. Οι βασιλικοί πλειοψηφούν στις αγροτικές περιοχές. Οι βενιζελικοί υπερισχύουν στις αστικές περιοχές, ο πληθυσμός των οποίων έχει ενισχυθεί με μεγάλα πλήθη προσφύγων.

 Ενδιαφέρον έχει και η εκλογική επίδοση του ΚΚΕ, αφού  δεν φαίνεται να έχουν αλλάξει από τότε οι περιοχές της επιρροής του. Πάνω από 20% συγκέντρώσε στην περιφέρεια της Καβάλας, που τότε είχε πολλούς καπνεργάτες. Μεγάλα ποσοστά πήρε στη Μαγνησία και τη Λάρισα. Γενικά, μεγάλη δύναμη (πάνω από 20%) είχε σε ορισμένες πόλεις, όπως στη Μυτιλήνη, Λάρισα, Βόλο, Τύρναβο, Καρδίτσα, Καβάλα, Σέρρες, Δράμα και Ξάνθη.





Μερικά από τα στοιχεία της εκλογικής συμπεριφοράς του 1936 θα διατηρηθούν μέχρις τις μέρες μας σε ορισμένες περιφέρειες, όπως στην Κρήτη, τη Λακωνία, τη Μεσσηνία, την Αργολίδα, την Φωκίδα, τη Λέσβο, την Καστοριά, τη Φλώρινα, στην Α΄ Αθηνών και στην Β΄ Πειραιώς. Πολλά όμως θ΄ αλλάξουν. Αλλωστε μέχρι τις επόμενες εκλογές, που θα γίνουν ύστερα από 10 χρόνια, θα μεσολαβήσουν η δικτατορία του Μεταξά, ο πόλεμος και η Κατοχή.

* Τμήμα έρευνας για τις μεταπολεμικές εκλογές, που δημοσιεύτηκε το 1996 στον «Αδέσμευτο Τύπο»


Σάββατο, 5 Μαΐου 2012

Οι πρώτες εκλογές στην Ελλάδα (1844)


 περιοδικό «Πολιτικά Θέματα», Μάιος 2012
 
Αθήνα, 3 Σεπτεμβρίου 1843. Μπροστά από το παλάτι του βασιλιά 'Οθωνα συγκεντρώνεται λαός και στρατός. Εχει ξεσπάσει επανάσταση. Το αίτημα είναι ένα: Η παραχώρηση Συντάγματος, με βάση το οποίο θα κυβερνάται η Ελλάδα.


Ο Οθωνας και οι Βαυαροί του ήρθαν να κυβερνήσουν την χώρα το 1833. Για δέκα χρόνια το καθεστώς ήταν απόλυτη μοναρχία. Ομως οι Ελληνες δεν είχαν αγωνιστεί για την εθνική τους ελευθερία και την πολιτική τους υποδούλωση. Ηδη, πολύ πρώϊμα, στην Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας του 1827 είχαν ψηφίσει Σύνταγμα που κατοχύρωνε το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι. Το νεοσύστατο ελληνικό κράτος ήταν από τα πρώτα της Ευρώπης που είχε κατοχυρώσει αυτό το υπέρτατο δημοκρατικό δικαίωμα.


Η δεκάχρονη απολυταρχική διακυβέρνηση των Βαυαρών οδήγησε στην επανάσταση για την παραχώρηση Συντάγματος. Ο στρατηγός Μακρυγιάννης γράφει στα Απομνημονεύματα του:


«Αφού κατήχησα όλο το κράτος με τις υπογραφές, έκρινα εύλογο να βάλω και πολιτικούς εις την πρωτεύουσα. Κανένας άλλος δεν ήταν να είχα μπιστοσύνη - ο Μεταξάς, ότι έδειξε και χαρακτήρα εις την προεδρία του Μαυροκορδάτου. Τότε ορκιζόμαστε ότι να κάμωμεν Εθνική Συνέλεψη και Σύνταμα, να διοικούμαστε τοιούτως. Κι αν ο Βασιλέας υπογράψη, να είμαστε υπέρ του, αν δεν υπογράψη, να του είμαστε ενάντιοι, ότι θα μας σκοτώση...»


Η επανάσταση για την παραχώρηση Συντάγματος, με αρχηγό τον επικεφαλής του Ιππικού της Αθήνας συνταγματάρχη Δημήτριο Καλλέργη, πέτυχε. Σχηματίστηκε υπερκομματική κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Ανδρέα Μεταξά, η οποία στις 7 Σεπτεμβρίου 1843 προκήρυξε εκλογές για την συγκρότηση Εθνικής Συνέλευσης που θα ψήφιζε το Σύνταγμα.


Οι εκλογές ορίστηκαν να γίνουν την τελευταία εβδομάδα του Οκτωβρίου. Ομως μία σφοδρή κακοκαιρία, που έπληξε την χώρα, ανάγκασε την κυβέρνηση να τις αναβάλει για μία εβδομάδα.


«Η της Γ' Σεπτεμβρίου εν Αθήναις Εθνική των Ελλήνων Συνέλευσις» άρχισε τις εργασίες της στις 8 Νοεμβρίου 1843 και διαλύθηκε στις 18 Μαρτίου, αφού περάτωσε το έργο της για το Σύνταγμα. Εκείνη η συνταγματική Εθνοσυνέλευση απαρτίστηκε από 244 αντιπροσώπους 92 εκλογικών περιφερειών. Ανάμεσα τους περιλαμβάνονταν και οι αντιπρόσωποι των περιοχών που παρέμειναν υπόδουλες, δηλαδή της Αρτας, Ασπροποτάμου (Αχελώου), Ηπείρου, Θεσσαλίας, Μακεδονίας, Σουλίου, Κάσου, Κρήτης, Σάμου και Χίου.


Στις 18 Μαρτίου ψηφίστηκε ο εκλογικός νόμος, βάσει του οποίου θα γινόταν η διενέργεια των πρώτων κοινοβουλευτικών εκλογών. Κάθε επαρχία αποτελούσε μία εκλογική περιφέρεια. Επαρχίες με πληθυσμό έως 10.000 κατοίκους είχαν δικαίωμα να εκλέξουν έναν βουλευτή. Εως 20.000 κατοίκους δύο. Εως 30.000 κατοίκους τρεις. Οι πάνω από 30.000 κατοίκους επαρχίες - εκλογικές περιφέρειες εξέλεγαν 4 βουλευτές. Προνομιακά η Υδρα θα εξέλεγε 3, οι Σπέτσες 2 και «οι εν Ελλάδι Ψαριανοί» 2 βουλευτές. Επίσης 1 βουλευτή θα εξέλεγαν οι καθηγητές του Πανεπιστημίου Αθηνών.


Αλλες διατάξεις του εκλογικού νόμου των πρώτων εκλογών του 1844 ανέφεραν ότι:


• Οι βουλευτές αντιπροσωπεύουν το Εθνος και όχι μόνον την επαρχία από την οποία εκλέγονται.
• Οι βουλευτικές εκλογές διεξάγονται κάθε τρία χρόνια.
• Δικαίωμα εκλέγεσθαι έχουν όλοι οι Ελληνες πολίτες, ηλικίας πάνω από 30 ετών. Δικαίωμα εκλέγειν έχουν όσοι είναι άνω των 25 ετών.
• Η ψηφοφορία είναι καθολική, άμεση και μυστική.
• Τρόπος εκλογής είναι το πλειοψηφικό σύστημα δύο γύρων.
• Οι εκλογές διαρκούν έως 8 ημέρες.
• Η ψηφοφορία θα γίνεται στην μεγαλύτερη εκκλησία κάθε δήμου.
• Η διαλογή των ψήφων θα γίνεται στην πρωτεύουσα κάθε επαρχίας, όπου θα μεταφέρονται σφραγισμένες οι κάλπες.


Αν κι αυτός ο εκλογικός νόμος ήταν ένα από τα προοδευτικότερα νομοθετήματα εκείνης της δύσκολης εποχής, είχε ένα φοβερό μειονέκτημα. Δεν διευκρίνιζε εάν η οκταήμερη περίοδος διαξαγωγής των εκλογών ίσχυε για... όλες ταυτόχρονα τις εκλογικές περιφέρειες.


Το αποτέλεσμα αυτής της ασάφειας είχε ως αποτέλεσμα οι πρώτες βουλευτικές εκλογές να διαρκέσουν... μερικούς μήνες! Οι περισσότερες περιφέρειες έκαναν τις εκλογές τους τον Μάϊο και τον Ιούνιο του 1844. Αλλες ψηφοφορίες και ιδιαίτερα η κρίσιμη εκλογή στην Αθήνα, αναβλήθηκαν πολλές φορές και τελικά έγιναν στις αρχές Αυγούστου.


Η μακρά προεκλογική περίοδος προκάλεσε έξαψη των παθών και των πολιτικών συνωμοσιών. Δημιουργήθηκαν μυστικές εταιρείες για την διάδοση των πολιτικών απόψεων, ιδίως των αντιβασιλικών. Οι μοναχοί του Μεγάλου Σπηλαίου στα Καλάβρυτα πήραν ανοιχτά θέση εναντίον του βασιλιά και προπαγάνδιζαν σ΄ όλη την επαρχία υπέρ του δημοκρατικού Κ. Ζωγράφου.


Από εκείνη ακριβώς την προεκλογική εκσρτατεία του Κ. Ζωγράφου έχει διασωθεί μία περιγραφή στον Τύπο της εποχής, που αναφέρει και τα εξής:


«Μετά την λαμπράν εν Αιγίω και Πάτρα υποδοχήν του Κ. Ζωγράφου το Σάββατον 29 Απριλίου αναχωρήσαντα εκ Πατρών υπεδέχθησαν εις τα όρια, εις χωρίον Γουργούμισα πλήθος λαού, ιερείς, δημοτικοί σύμβουλοι και πάρεδροι εκφωνούντες με όλον παραδειγματικόν ζήλον "Ζήτω το καύχημα των Καλαβρύτων και της Ελλάδος ο εθνικότατος Ζωγράφος".


«Οταν δε έφτασεν εις το Μεθόριο του δήμου τούτου υπεδέχθη υπό συσσωματομένον ούτως ειπείν τον Δήμον της Νωνάκριδος. Η δημοτική υπαλληλία και οι προκριτότεροι του δήμου τούτου διά την υποδοχήν του εθνικοτάτου πληρεξουσίου των, δεν ημποδίσθησαν ούτε από το εξάωρον απόστημα ούτε από τον σπάνιον της ημέρας ταύτης χειμώνα. Διάβροχα τα ιμάτια των προσύγραναν ενδομύχου αγαλλιάσεως και βαθυτάτης ευγνωμοσύνης δάκρυα.


«Ο αδιάκοπος πυροβολισμός εκ μέρους της συνοδείας του Κ. Ζωγράφου και των δημοτών της Νωνάκριδος, διεκόπη εις το σημείον της συναπαντήσεως των δύο τούτων σωμάτων και τούτου γενομένου ο Σ. Σολιώτης εγχείρισε προς τον εθνικόν άνδρα ψήφισμα ευγνωμοσύνης του δήμου. Κατόπιν προσεφέρθησαν εις τον κ. Ζωγράφον δύο σημαίαι, φέρουσαι, η μεν σταυρόν με την επιγραφήν "Εν τούτω νίκα" αριστερόθεν δεν του σταυρού, την Ελλάδαν.»


Στον προεκλογικό αγώνα περιλαμβάνονταν και οι ξυλοδαρμοί. Μία άλλη περιγραφή της εποχής εκείνης από την Βοιωτία αναφέρει:


«Ο λαός ησθάνθη πλέον την αιχμήν της βίας εις την καρδίαν του. Ο δήμαρχος Χαιρωνείας το εσπέρας της 20ής τρέχοντος υπήγεν εις Δίστομον μετα πολλών δημοτικών υπαλλήνων και χωροφυλάκων, οίτινες παραδοθέντες εις μέθην εξεχύθησαν μέσης νυκτός εις τας αγυιάς, εβίασαν τας οικίας και απέσπασαν τους άνδρας από τας αγκάλας των γυναικών διά μαχαιρών και ξύλων.»


Η κυβέρνηση άλλαξε τρεις φορές κατά την προεκλογική περίοδο. Μετά τον Ανδρέα Μεταξά, έγινε πρωθυπουργός ο Κωνσταντίνος Κανάρης και στην συνέχεια ο "αγγλόφιλος" Μαυροκορδάτος, ο οποίος διεκδικούσε την εξουσία. Τότε ένας ένας πολιτικός του αντίπαλος έκανε επανάσταση. Η ένοπλη προεκλογική εξέγερση ξέσπασε στην Ακαρνανία από τον Θεόδωρο Γρίβα, σύμμαχο του "γαλλόφιλου" Κωλέτη. Η αιτία; Διαβάστε το απόσπασμα της εποχής:


«Μέγας τρόμος και ταραχή συνάμα κατέλαβε όλας τας επαρχίας, αίτινες δεν δύνανται παρά να θεωρώσιν ως αυτουργόν των τοιούτων σκηνών το υπουργείον, όπερ προκαλεί διά των πράξεων του τον εμφύλιον πόλεμον. Δεν ήτο ποτέ πρέπον, ώστε αφ' ενός μεν ο Γρίβας να προσκαλείται εις Αθήνας και να αναχωρεί διά το μέρος του και αφ΄ ετέρου να παρακολουθείται βήμα προς βήμα με σωρεία στρατιωτών από τον άσπονδον εχθρόν του, τον Στράτον.»


Αργότερα ξέσπασαν βίαια επεισόδια στην Μάνη ανάμεσα στους Μαυρομιχαλαίους και τους Τζανετάκηδες και στάλθηκε ο στρατηγός Τζαβέλας για να τις αντιμετωπίσει.


Οι βασικοί αντίπαλοι στις πρώτες βουλευτικές εκλογές ήταν δύο:


1. Το "αγγλικό κόμμα" με αρχηγό τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο που εξέφραζε τους Φαναριώτες.
2. Το "γαλλικό κόμμα" με αρχηγό τον Ιωάννη Κωλέττη που εξέφραζε τους δυτικοτραφείς διανοούμενους.


Υπήρχε και το "ρωσικό κόμμα", στο οποίο συμμετείχε και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης όσο ζούσε, αλλά σ΄εκείνες τις πρώτες εκλογές με αρχηγό τον Κ. Οικονόμου δεν είχε προοπτική εξουσίας. Οι "Ρωσόφιλοι" εξέφραζαν τους πιστούς Ορθόδοξους και τους ξενόφοβους.


Κάποτε τελείωσαν οι εκλογές. Χαρακτηριστική είναι η εξής είδηση που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Αιών":


«Κύθνος 1 Ιουνίου 1844. Ετελείωσε τέλος πάντων η ψηφοφορία της νήσου μας και ο ισόβιος Κυριακίδης τα επήρε εις το χέρι. Εν γένει οι δημόται μας κατεφρόνησαν και τους σταυρούς και τας θέσεις και υποσχέσεις του συνδεύοντές τον με περιφρόνησιν. Οι δε δούλοι του 4-5 αρχοντόπουλα θηρεύοντα τύχην, δεν ηδυνήθησαν να του πωλήσωσι άλλην παρά την ιδικήν των ψήφον καίτοι κατακομματιασθέντες εις τους δρόμους.»


Ποιό ήταν το αποτέλεσμα όλων αυτών; Ο Ιωάννης Κωλέτης, αρχηγός του "Γαλλικού Κόμματος", έγινε ο πρώτος κοινοβουλευτικός πρωθυπουργός της Ελλάδας.