Παρασκευή, 28 Οκτωβρίου 2011

Το ΟΧΙ του 1940 και η καθημερινή ζωή


Τις μέρες αυτές γιορτάζουμε την επέτειο της "28ης Οκτωβρίου 1940". Για τους περισσότερους από μας, το "Επος του 1940" σχετίζεται απλώς με τις καθιερωμένες γιορτές και παρελάσεις. Δεν ζήσαμε τα δραματικά γεγονότα εκείνης της εποχής και τα όσα γνωρίζουμε, τα μάθαμε διαβάζοντας βιβλία ιστορίας ή βλέποντας τα αφιερώματα της τηλεόρασης.
Αλλά και τα βιβλία και τ' αφιερώματα δεν μπορούν να μας δώσουν την ατμόσφαιρα των ημερών εκείνων. Πως ήταν η καθημερινή ζωή; Ποια πρόσωπα κυριαρχούσαν στην επικαιρότητα; Ποιές ήταν οι λεπτομέρειες και τα μικρά γεγονότα που νοστίμιζαν την καθημερινότητα; Πως κυλούσαν, παράλληλα με τις μάχες στο μέτωπο, τα πράγματα στα μετόπισθεν;
Απαντήσεις σ' όλα αυτά μπορούμε να βρούμε στις εφημερίδες της εποχής εκείνης. Μία από τις ελάχιστες εφημερίδες, που κυκλοφορούσαν τότε και συνεχίζουν την έκδοση τους και σήμερα, είναι το ΕΘΝΟΣ. Οι σελίδες του "Εθνους" του 1940 είναι μια πολύτιμη πηγή πληροφοριών για τους ιστορικούς. Ακριβώς γιατί, παρά την λογοκρισία της μεταξικής δικτατορίας, καταγράφουν σε ικανοποιητικό βαθμό την ατμόσφαιρα εκείνης της δύσκολης εποχής.
Ας μεταφερθούμε λοιπόν στην Ελλάδα του 1940, μέσα από τις σελίδες του "Εθνους".

­Ανήσυχο καλοκαίρι­

1 Iουλίου 1940. "Εθνος, εσπέρα Δευτέρας. "Κύριος τίτλος: "Ο Χίτλερ επεσκέφθη την Γραμμήν Μαζινό και Αλσατίαν. "Ο αναγνώστης της εφημερίδας είχε κάθε λόγο να νοιώθει ανήσυχος εκείνο το καλοκαίρι του 1940. Εδώ και μήνες, διάβαζε τις φοβερές ειδήσεις από τον μεγάλο πόλεμο, που σκορπούσε τον όλεθρο στην Ευρώπη; Ποιές ήταν αυτές οι φοβερές ειδήσεις;
1938. Η φασιστική Ιταλία -που κατέχει τα Δωδεκάνησα- εισβάλει και κατακτά την Αλβανία. Η ναζιστική Γερμανία επιτίθεται στην Πολωνία και αναγκάζει τους Γάλλους και τους Αγγλους να της κηρύξουν τον πόλεμο.
1939. Η Σοβιετική Ενωση επιτίθεται στην Φινλανδία. Οι Γερμανοί καταλαμβάνουν την Δανία και εισβάλουν στη Νορβηγία.
1940. Στις 10 Μαϊου η Γερμανία αρχίζει την επίθεση της ενάντια στην Γαλλία. Μέσα σε ελάχιστες μέρες οι Ναζί καταλαμβάνουν την Ολλανδία, το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο. Στις 14 Ιουνίου πέφτει το Παρίσι. Στις 22 Ιουνίου η Γαλλία συνθηκολογεί.
Ακριβώς για την επίσκεψη του Χίτλερ στα κατακτηθέντα γαλλικά εδάφη, διάβαζε ο αναγνώστης του "Εθνους" εκείνο το απόγευμα της 1ης Ιουλίου 1940. Κι έβλεπε ότι τα σύννεφα του πολέμου, αργά αλλά σταθερά, σκέπαζαν και την Ελλάδα.
Πραγματικά, όλο το καλοκαίρι του 1940 οι κύριοι τίτλοι του "Εθνους" αφορούσαν τον πόλεμο, που πλησιάζε και στα μέρη μας. Να μερικοί:
Αγγλική επίθεσις εις Αν. Αφρικήν. Μεγάλαι αερομαχίαι ιταλικών - αγγλικών αεροπλάνων. Επιδρομή ιταλικών αεροσκαφών εις Αλεξάνδρειαν. Νέα γερμανική επίθεσις εις Αγγλίαν. Οι Ούγγροι εισέβαλαν εις Τρανσυλβανίαν. Το Βουκουρέστιον θα βυθίζεται τελείως εις το σκοτάδι κατά το διάστημα της νυκτός.
Μια εξαίρεση στην μονοπώληση της πρώτης σελίδας από τον πόλεμο, έγινε όταν γιορτάστηκε η επέτειος της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου, που είχε επιβάλει ο Μεταξάς το 1936. Ολες οι εφημερίδες καταχώρησαν υποχρεωτικά προπαγανδιστικά κείμενα για το τι έκανε ο "αρχηγός" στην οικονομία, στην άμυνα, στους εργάτες, στο... χαμομήλι και στα... άδεια σωληνάρια οδοντόπαστας.
Ανάμεσα στις τόσες κυβερνητικές ανακοινώσεις, έκπληκτος ο αναγνώστης του "Εθνους" διάβαζε και την ακόλουθη.
"Υπό του κ.Πρωθυπουργού ενεκρίθη όπως υπό των μελών της ΕΟΝ διενεργηθούν: Περισυλλογή αχρήστου χάρτου. Ερανος μαθητικών βιβλίων. Ερανος γραμματοσήμων. Περισυλλογή σωληναρίων οδοντόπαστας, μετάλλων και ξυριστικών λεπίδων. Συλλογή χαμομηλίου. Ως προς την συλλογήν χαμομηλίου ο κ. Πρωθυπουργός επισημαίνει: Λόγω της εποχής του έτους, η συλλογή αύτη δύναται να γίνη μόνον εις τας Βορείους επαρχίας του Κράτους (Μακεδονία - Θράκη). Θα οργανωθούν εκδρομαί δια την περισυλλογήν χαμομηλίου, καθ' ήν απαγορεύεται η εκρίζωσις. Θα ληφθή μέριμνα, ώστε το συλλεγησόμενον χαμομήλιον να είνε καθαρόν, άνευ χόρτων και χωμάτων. Εκαστος φαλαγγίτης ή φαλαγγίτισσα θα φροντίση να αποξηράνη το χαμομήλιον και να το παραδώση εις το τμήμά του. Το συλλεγησόμενον χαμομήλιον θα αποσταλή εντός καθαρών σάκκων εις την Κ.Δ. της ΕΟΝ."
Η ΕΟΝ ήταν η νεολαία της μεταξικής δικτατορίας και ήταν οργανωμένη κατά τα φασιστικά πρότυπα. Το καλοκαίρι του 1940 ο Μεταξάς έβαζε τη νεολαία του μπροστά σ' ένα σοβαρότατο καθήκον. Να... μαζέψει χαμομήλι.
Αυτή ήταν βέβαια η γελοία πλευρά της φασιστικής δικτατορίας. Υπήρχε και η άγρια: διώξεις, εξορίες, φυλακίσεις, βασανισμοί. Μάλιστα ο Μεταξάς   για να δείξει ένα φιλολαϊκό πρόσωπο, έστελνε στην εξορία εμπόρους και επαγγελματίες για συνηθισμένες αγορανομικές παραβάσεις, μέσω των "Αισχροδικείων" που είχε συστήσει.
Μία κυβερνητική ανακοίνωση του καλοκαιριού του 1940, αναφέρει ένα μακρύ κατάλογο καταδικασθέντων από το Αισχροδικείο σε εξορία. "Οι γαλακτοπώλαι (...) διότι επώλουν γάλα νερωμένον κατά 12% και ο (...) διότι επώλει γιαούρτην αποβουτυρωμένην κατά 17%. Ο έμπορος (...) διότι εχρησιμοποίει εις την πώλησιν υφασμάτων πήχυν ελλιπή. Οι αρτοποιοί (...) διότι εχρησιμοποίουν δια την παρασκευήν άρτου άλευρα ακοσκίνιστα. Ο παντοπώλης (...) διότι επώλει κανέλλαν νοθευμένην."
Αλλά εκτός από την τρομοκρατία που ασκούσε η δικτατορία,υπήρχε και το πρόβλημα της έλλειψης άγαθών, λόγω του πολέμου. Το καλοκαίρι  του 1940 το "Εθνος" δημοσίευε συχνά ειδήσεις, σαν κι αυτές:
"Εξεδόθησαν οδηγίες για το πως θα χρησιμοποιηθούν τα δελτία δια την προμήθειαν άρτου και τροφίμων. Οι κυνηγοί εζήτησαν από το υφυπουργείον Αγορανομίας δελτία τροφίμων και δια τους κυνηγετικούς κύνας- το υφυπουργείον υπεσχέθη να μελετήση το ζήτημα. Οι επιθυμούντες βενζίνην θα αποτείνωνται εις το αστυνομικόν τμήμα της περιφερείας των, το οποίον και θα εξετάζη εάν η αίτησις των είνε δικαιολογημένη -ακολούθως θα λαμβάνουν δελτίον με 4 κουπόνια."
Πόλεμος στην Ευρώπη. Δικτατορία στην Ελλάδα. Ελλειψη αγαθών. Στερήσεις. Σαν να μην έφταναν όλ' αυτά, και...
Και στις 16 Αυγούστου ο τίτλος του "Εθνους" πληροφορεί: "Τορπιλλισμός της Ελλης χθες εις την Τήνον υπό αγνώστου υποβρύχιου". Η λογοκρισία δεν άφησε να γραφτούν λεπτομέρειες για τον τορπιλλισμό. Αλλά ήταν φανερό πλέον: Ο πόλεμος χτυπούσε και την πόρτα της Ελλάδας.
Εκείνο το καλοκαίρι του 1940 ήταν πράγματι ένα πολύ ανήσυχο καλοκαίρι.

­Και η ζωή συνεχίζεται­

Καλοκαίρι του 1940. Οι Γερμανοί βρίσκονται στην Ρουμανία. Οι Ιταλοί βρίσκονται στην Αλβανία. Δελτία στα τρόφιμα, κουπόνια σ' άλλα αγαθά. Αλλά οι καθημερινές ανάγκες παραμένουν. Κι έτσι η ζωή συνεχίζεται...
Καλοκαίρι. Και στην Ελλάδα οι καύσωνες δεν έρχονται με το... δελτίο. Ζέστη και το 1940 και το "Εθνος" γεμίζει τον Ιούλιο από διαφημίσεις για "τα ιαματικά Λουτρά Αιδηψού", τα "θαυμάσια Λουτρά Μοσκόβου", το Λουτράκι και την Βουλιαγμένη που είχε  εξασφαλισμένην στην Αθήνα "την επάνοδον εκ των λουτρών με κλειστά αυτοκίνητα".
Εκείνη την εποχή οι διακοπές γινόντουσαν στις λουτροπόλεις, που διέθεταν συνήθως ιαματικά λουτρά, ξενοδοχεία, κοσμική ζωή και καζίνα (Λουτράκι). Αυτές οι διακοπές αφορούσαν βέβαια τους πλούσιους. Ο φτωχόκοσμος έπαιρνε κουρουλούδες και πήγαινε με όποιο μέσο μπορούσε στον Αλιμο, στο Ελληνικό, στο Καβούρι, στον Λαιμό ή στην Πεντέλη. Αλλά και οι φτωχοί μπορούσαν να πάρουν τα ιαματικά τους λουτρά.
Στις 4 Ιουλίου 1940 στο "ΕΘνος" διαφημίζονται τα "Ιαματικά Λουτρά καθηγητού Δαμβέργη. Εξυπηρετούν άριστα τους μη δυνάμενους να μεταβούν εις τας ιαματικάς πηγάς. Κεντρική παρακαταθήκη: Φαρμακείον Δαμβέργη, Πανεπιστημίου 51, τηλ. 30.123." Ο φτωχόκοσμος αγόραζε το 1940 τα ιαματικά του λουτρά μέσα σε... μπουκάλια.
Οι φτωχοί ήταν φυσικά η μεγάλη  πλειοψηφία. Ομως και η κατανάλωση ήταν κατανάλωση... Εκτός από τον καθηγητή Δαμβέργη και πολλοί άλλοι διαφημίζονται στο "Εθνος". Οπως:
Η γνήσια κλωστή ΚΙΘΑΡΑ σας δίδει δωρεάν και μια βελόνα. Καπνοβιομηχανία Λέρτα, σιγαρέττα Ερμής, μεγάλο (πακέτο) 12, μικρό 6 δρχ. Ωραία λευκά δόντια με την οδοντόπαστα Χλωροδόντ.
Αλλά δεν ήταν και τόσο διαφορετικά από τα σημερινά όλα τα προϊόντα του 1940. Το αποδεικύνουν άλλες διαφημίσεις.
"Θέλετε να μαυρίσετε γρήγορα, χωρίς να πάθετε εγκαύματα; NIVEA λάδι και κρέμα. Λαμπρύνετε το χαμόγελο σας με KOLYNOS. Ως δια μαγείας θ' αποκτήσετε λευκά ωραία δόντια και σαγηνευτικό χαμόγελο. Τα φιλμ σας να είναι Agfa Isopan. Ασπιρίνη BAYER. Mηχανή και φιλμ KODAK. Η εξασφάλισις της επιτυχίας."
Τελείως διαφορετικά όμως ήταν τα αθλητικά θεάματα. Εκείνο το καλοκαίρι του 1940 εγκανιάστηκε το γυμναστήριο του Πανιωνίου. Το ποδοσφαιρικό γήπεδο ήταν χωμάτινο και ο στίβος στρωμένος με καρβουνόσκονη. Καρβουνόσκονη είχε και το Παναθηναϊκό Στάδιο. Υπήρχαν ακόμη το γήπεδο του Παναθηναϊκού στην προϊστορική του φάση και στον Πειραιά το Ποδηλατοδρόμιο (σήμερα, Στάδιο Καραϊσκάκη).
Πολύ δημοφιλής ήταν ο κλασσικός αθλητισμός. Οργανώθηκαν μάλιστα τότε και παρά τα προβλήματα που υπήρχαν, εκδρομές για τους Βαλκανικούς Στίβου της Κωνσταντινούπολης. Στο ποδόσφαιρο υπήρχαν μόνο τοπικά πρωταθλήματα. Και φυσικά υπήρχαν "περίεργες"ομάδες. Να η αθλητική κίνηση μιας Κυριακής του Σεπτέμβρη του 1940.
"Εις το Στάδιον διεξήχθη αθλητική συνάντησις μεταξύ Αθηνών και μικτής Περιχώρων - Επαρχιακών Πρωταθλητών. Επρώτευσαν: 100 μ. Ιακαωβίδης (Περιχ.) 11"5/10. Ελεύθερη δισκοβολία, Σύλλας (Περιχ.) 45.91 μ. Αλμα επί κοντώ, Θάνος  (Αθηνών) 3,85 μ. Τριπλούν, Γονατάς (Αθηνών) 13,18 μ.
Τα αποτελέσματα των ποδοσφαιρικών συναντήσεων.
Αθηνών: Παναθηναϊκός - Ατρόμητος 2-0. ΑΕΚ - Αρίων 2-1. Απόλλων - Ενωσις Παγκαρατίου 6-0. Αθηναϊκός - Αστήρ 1-1.
Πειραιώς: Ολυμπιακός - Κεραμεικός 7-0. Εθνικός  - Προοδευτική 2-2.
Αλλαι κατηγορίαι: Αττικός - Γουδί 8-0. Ολυμπιακός Αθηνών - Δάφνη 1-0. Ελληνορωσικός - Ατλας 4-2. Μικρασιατική - -Πανερυθριακός 2-1. Φωστήρ - Ενωσις Νέας Ιωνίας 5-4. Β' ΑΕΚ - Β'Αρίωνος 10-2. Τσικό Παναθηναϊκού - Τσικό Αθηναϊκού 2-0."
Τότε στην ψυχαγωγία δεν κυριαρχούσε το ποδόσφαιρο. Υπήρχαν το θέατρο, το βαριετέ, τα κοσμικά κέντρα και μια νέα συναρπαστική τέχνη, ο κινηματογράφος. Και φυσικά ο Καραγκιόζης. Στις σελίδες του "Εθνους" διαβάζουμε:
"Θέατρον Λυρικόν. Θίασος Κοτοπούλη. Κωμωδία των Λαμπίς και Μαρτέν "Το ταξίδι του κ. Πέρισον". Σκηνοθεσία: Καρόλου Κουν. Πέρισον ο κ.Βασίλης Λογοθετίδης.
ΑΘΗΝΑΙΟΝ. "Η Αθήνα του 40". Επιθεώρησις των Ευαγγελίδη - Γιαννουκάκη. Μουσική: Κώστας Γιαννίδης. Συμμετέχουν: Κυριακός, Κοκκίνης, Φιλιππίδης. Η Λουίζα Ποζέλλι και η Σοφία Βέμπο. Χορός: Α. Γριμάνης και Ι. Φλερύ.
Θέατρον ΚΑΜΕΛΙΑ, Τέρμα Πατησίων. Απόψε 10.15 μ.μ. Ο ΑΤΤΙΚ παρουσιάζει την Μάντρα 1940 με σύμπραξη της ΔΑΝΑΗΣ. Αύριον η Μάντρα παίζει στην Διάνα Π. Φαλήρου.
Ριάλτο, Αγίου Μελετίου Κυψέλης. Τραμ και λεωφορεία Νο 2. Η βασίλισσα των δίσκων ΔΑΝΑΗ με την κιθάρα της σε ελληνικό και ξένο ρεπερτόριο.
ΟΑΣΙΣ. Γενική αλλαγή προγράμματος. Το ντούο Σούλις, η Ζεχρά Χανούμ και ο Σαχίμπ Μπέης. Επίσης το παιδί -φαινόμενο ΝΙΝΗ ΖΑΧΑ.
ARGENTINA. Καλαμάκι. Πρώτη εμφάνισις προ του αθηναϊκού κοινού της Ελληνίδος ντιζέζ Ρένας Βλαχοπούλου στα πιο μοντέρνα τραγούδια.
ΜEDIA LUZ. Dansing - Restaurant. Φωκίωνος Νέγρη 26. Ορχήστρα  τζαζ   και οργάνων Μπέμπη Σταυράκη. Νούμερα εκλεκτά. Εκθεσις φαγητών και σπεσιαλιτέ.
Το ξενοδοχείο Σέσιλ στην Κηφισσιά αναγγέλει κάθε Τρίτη και Κυριακή χορούς και κάθε Παρασκευή ορχήστρα τσιγγάνων.
Το ΣΙΝΕΑΚ μέσα στην ολόδροση αίθουσα του προβάλει: ΚΥΤΤΑΞΤΕ ΤΟ ΠΟΥΛΑΚΙ, αστειότατη κωμωδία που θα προκαλέσει τα ξεκαρδιστικώτερα γέλια. ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ. ΤΟ ΑΓΓΛΙΚΟ ΧΩΡΙΟ. Δύο ωραιότατα έγχρωμα Μίκυ. Και τα μόλις αφιχθέντα  παγκόσμια επίκαιρα γεγονότα (ομιλία ελληνιστί). Πάντοτε κατάλληλον δια παιδιά.
Ο κ. Γ. Ν. Λαζάνης με το δαιμόνιον επιχειρηματικό του πνεύμα εδημιούργησε τον ωραιότερο θερινό κινηματογράφο της Ανατολής. ΓΡΑΝΑΔΑ, ο νέος δροσοστόλουστος κινηματογράφος στην Λεωφόρο Αλεξάνδρας. Αναπαυτικότατο ασσανσέρ θα μεταφέρη τους θεατάς εις το φαντασμαγορικόν περιβάλλον της Γρανάδας μέσα σ' έναν αληθινό κρεμαστό κήπο κοντά στ' άστρα. Εναρξις με την γοητευτική βασίλισσα της οθόνης Ντανιέλ Νταριέ στο μεγάλο κοινωνικό φιλμ ΤΟ ΧΤΥΠΟΚΑΡΔΙ. Συγκοινωνία διά τραμ Νο 10, 11, 16 και λεωφορείων Πλ. Κάννιγος - Γκύζη.
Ο παγκοσμίου φήμης Μόλλας, όστις κάθε βράδυ σκορπά αφειδώς το γέλιο και την ευθυμίαν εις το επί της Λεωφόρου Αλεξάνδρας θέατρον του, απόψε δίδει την ξεκαρδιστικήν κωμωδίαν "Το διαζύγιο του Καραγκιόζη" με όλον τον χάρτινον θίασον επί σκηνής. Σύνθημα σας όλοι και όλαι: Εις τον ψυχίατρον Μόλλαν.
Εγκαινιάζεται σήμερον το ζαχαροπλαστείον ΖΟΝΑΡΣ Α.Ε. Σοκολατοποιϊα - Ζαχαροπλαστική. Επί των οδών Πανεπιστημίου και Βουκουρεστίου."
Αυτά συνέβαιναν εκείνο το ανήσυχο καλοκαίρι του 1940. Ο πόλεμος συνεχίζεται. Κι η ζωή συνεχίζεται. Το φθινόπωρο όμως οι σειρήνες του πολέμου χτυπάνε και στην Ελλάδα.

­Ωρες πολέμου­

Σάββατο, 26 Οκτωβρίου 1940. "Νέαι αεροπορικαί επιδρομαί εις Λονδίνον και Βερολίνον. Το Ράϊχ έχει απόφασιν να αποδυθή εις πόλεμον μακρόν μέχρι της νίκης", γράφουν οι πρωτοσέλιδοι τίτλοι του "Εθνους".
Στην Ελλάδα τα πράγματα δείχουν  ήσυχα. Ο Μεταξάς ζητάει "πάντες οι Ελληνες να προσέξουν ιδιαιτέρως την έκκλησιν μου δια τα μαθητικά συσσίτια", γιατί "ο υποσιτισμός του παιδιού της πτωχής ελληνικής οικογενείας υπονομέυει το όλον οικοδόμημα της Κοινωνίας και το μέλλον της Φυλής".
Η Κοτοπούλη παίζει στο θέατρο της "Μαντάμ Μποβαρύ" και στο θέατρο Αλίκης η Μιράντα και ο Μουσούρης "Σορπράϊζ πάρτυ". Ο κινηματογράφος ΕΣΠΕΡΟΣ κάνει έναρξη της χειμερινής περιόδου με την ταινία "Αιώνια δική σου" με τον Ντέηβιντ Νίβεν και την Λορέτα Γιανγκ.
Κι οι αναγνώστες του "Εθνους" μπορούν να διαβάσουν ήρεμοι τ' αστυνομικό μυθιστόρημα: "Αγαθής Κρίστι. Το Γαλάζιο Εξπρές. 192η συνέχεια." Δεν θα μείνουν για πολύ όμως ήρεμοι.
27 Οκτωβρίου 1940. Εφημερίδα "Εθνος". Εκδοση "εσπέρα Κυριακής". Πρώτη σελίδα. Τίτλος: Η ΕΛΛΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΟΝ ΤΑΞΕΩΣ. Διαβάζουμε:
"Το Πρακτορείον Στέφανι μετέδωκε τηλεγραφήματα εκ Τιράνων, τα οποία τείνουν να εμαφανίσουν την Ελλάδα ως ζηλώζασαν δόξαν ταραξίου εν τη Βαλκανική. Τα τηλεγραφήματα αυτά ομιλούν περί επιθέσεως ενόπλου ελληνικής συμμορίας δια πυροβολισμών και χειροβομβίδων χθες την πρωίαν εναντίον  αλβανικών φυλακίων πλησίον της Κορυτσάς... Το Αθηναϊκόν Πρακτορείον δι' ανακοινώσεως του διαψεύδει τους ισχυρισμούς του Στέφανι κατά τον κατηγορηματικότερον τρόπον... Ουδέν εγένετο από ελληνικής πλευράς... Ουδεμία μομφή είνε δυνατόν να προσαφθή εις την Ελλάδα, απολύτως φιλειρηνικήν και υποδειγματικώς ουδετέραν."
28 Οκτωβρίου 1940. "Εθνος, εσπέρα Δευτέρας." Πρώτη σελίδα. Αρθρο: Υπέρ βωμών και εστιών. Ανακοίνωση του Γενικού Επιτελείου Στρατού: "Ιταλικαί στρατιωτικαί δυνάμεις προσέβαλον από της 5.30 σήμερον τα ημέτερα τμήματα προκαλύψεως της ελληνοαλβανικής μεθορίου. Αι ημέτεραι δυνάμεις αμύνονται του πατρίου εδάφους."
Δημοσιεύονται: Ανακοινώσεις για γενική επιστράτευση, πολιτική επιστράτευση, κήρυξη στρατιωτικού νόμου, απαγόρευση αποδημίας, διακοπής λειτουργίας των σχολείων.
Ακόμη:
Η Εταιρεία Υδάτων ανακοινώνει ότι "φρόνιμον θα ήτο οι κάτοικοι να εφοδιασθούν με μικράν παρακαταθήκην ύδατος δια τα απαραιτήτους ανάγκας κατά την περίοδον αυτήν".
"Ειδοποιούνται άπαντες ότι αι διανομαί των τροφίμων και του άρτου θα εξακολουθήσουν να γίνονται κανονικώς. Επομένως δεν πρέπει να πανικοβληθούν και να φροντίζουν να σχηματίσουν αποθέματα τροφίμων, πέραν των απαραιτήτων καθημερινών αναγκών των οικογενειών των, καθ' όσον το αντίθετον θα παταχθή αυστηρώς παρά των λειτουργούντων από σήμερον στρατοδικείων."
"Καθ' όλας τας νύκτας πρέπει να αποκρύπτεται απολύτως ο φωτισμός, ώστε να μην είνε ουδέ η ελαχίστη ακτίς φωτός εκ των έξω ορατή..."
Βομβαρδίζονται από ιταλικά αεροπλάνα το Τατόι, η Κόρινθος και η Πάτρα. Στην Πάτρα "ζημίαι επί οικημάτων ελάχιστοι. Μέχρι στιγμής επιστοποιήθησαν 4 νεκροί και 17 τραυματίαι."
Τρίτη, 29 Οκτωβρίου 1940. Από την στήλη "Αθηναϊκά": Ολοι σχεδόν οι Αθηναίοι φροντίζουν να εξασφαλίσουν καταφύγια. Οι περισσότεροι διαρρύθμισαν τα υπόγεια των σπιτιών των και ετοποθέτησαν καθίσματα, νερό και άλλα απαραίτητα είδη. Την νύκτα ολόκληρη η πόλη είνε βυθισμένη εις το σκότος. Τα εστιατόρια και τα κέντρα λειτουργούν μέχρι της 9ης νυκτερινής. Εχουν όμως καλύψει τα φώτα."
Διαφήμιση: "Αντιαεροπορικά υφάσματα πλήρους σκοτασμό δια τα παράθυρα σας θα βρήτε εις το κατάστημα Ρυθμός, Βουλής 22.
"ΔΗΛΩΣΙΣ. Οι κινηματογράφοι Αθηνών δηλούσιν ότι από της σήμερον επαναλαμβάνουσι τας εργασίας των και θα λειτουργώσι καθ' εκάστην ως συνήθως από της 2ας μ.μ."
"ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ. Εχουμε την τιμή να πληροφορήσουμε την αξιότιμον πελατείαν μας ότι στο οίκημα μας υπάρχει το τελειότερο και ασφαλέστερο καταφύγιο των Αθηνών και γι' αυτό οι εργασίες μας εξακολουθούν με κάθε άνεση και ασφάλεια. ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΑΛΛΟΝΗΣ Μme KETTY, Ερμού 42."
"Ανακοίνωσις. Η ανάρτησις σημαιών δέον να διενεργήται συμφώνως προς τα κειμένας διατάξεις. Ο γενόμενος χθες αυθορμήτως συμαιοστολισμός επί τη ενάρξει των επιχειρήσεων δέον να θεωρηθή λήξας."
"Ανακοίνωσις: "Τα λεωφορεία τερματίζουν εις τα 8 και τα τραμ εις τα 10 μ.μ."
Πέμπτη, 31 Οκτωβρίου 1940. "Εθνος", από την στήλη Η ΖΩΗ: "Είνε ακατανήτος η αντίληψις την οποίαν έχουν μερικοί δια την συγκάλυψιν των φώτων. Οπως διεπιστώθη, καλύπτουν τα φώτα προς τους δρόμους μόνον δια να μην ενοχλώνται από τους αστυφύλακας και τα όργανα της Παθητικής Αεραμύνης και αφίνουν ακαλύπτους τους φωταγωγούς και τα φώτα προς τας αυλάς και τους κήπους των οικιών. Αλλά η συγκάλυψις δεν επεβλήθη δια τα αστυνομικά όργανα. Τούτο πρέπει να κατανοήσουν όλοι και να σπεύσουν να συμμορφωθούν επακριβώς προς τας συστάσεις των Αρχών..."
Ληξιαρχείον. 30 Οκτωβρίου 1940. Γάμοι 17. Διαζύγια 1. Γεννήσεις 33. Θάνατοι 19.
Παρασκευή, 1 Νοεβρίου 1940. "Η πέμπτη μέρα από της κηρύξεως του πολέμου ευρίσκει τον στρατόν μας ακλόνητον εις τα θέσεις του."
"Τα θέατρα της πρωτευούσης καθημερινώς από σήμερον θα δίδουν μίαν παράστασιν, ώραν 5 μετά μεσημβρίαν."
"Το ΣΙΝΕΑΚ ανακοινοί ότι λόγω της θέσεως της αιθούσης του παρέχει πάσαν δυνατήν ασφάλειαν εις περίπτωσιν βομβαρδισμού. Ολα τα παγκόσμια επίκαιρα. Και μετάδοσις όλων των ειδήσεων του ραδιοφωνικού σταθμού Αθηνών."
Σάββατο, 2 Νοεμβρίου 1940. Το "Εθνος" κυκλοφορεί μόνο με 2 σελίδες. Πρώτη σελίδα: "Με την πολεμικήν ιαχήν "Αέρα - Αέρα" ο στρατός μας εισέβαλεν εις Αλβανίαν. Κατάληψις σημαντικού υψώματος."
Κυριακή, 3 Νοεμβρίου 1940. "Κατά την χθεσινήν ημέραν εγένοντο διάφοροι επιδρομαί ιταλικών αεροπλάνων, ήτοι: Εις Πάτρας με ελάχιστα θύματα. Εις Θεσσαλονίκην με αρκετά θύματα επί του αμάχου πληθυσμού. Εις Κέρκυραν με ελάχιστα θύματα. Εις Ιωάννινα με ελάχιστα θύματα, ενώ εν εχθρικόν αεροπλάνον κατέπεσεν φλλεγόμενον εντός της πόλεως. Εις Κρήτην με ελάχιστα θύματα. Επιδρομαί εγένοντο ωσαύτως εις δέκα άλλας διαφόρους κωμοπόλεις και χωρία με αποτελέσματα άνευ σημασίας."
Από την στήλη ΑΘΗΝΑΙΚΑ: "Σιγά - σιγά οι Αθηναίοι συνηθίζουν την νέαν νυκτερινήν ζωήν. Οι περισσότεροι μαζεύονται ενωρίς εις τα σπίτια των και υποβάλλονται εις... υπνοθεραπείαν. Τα εστιατόρια διετάχθησαν να κλείνουν εις τας 8.30. Κατόπιν τούτου πολλοί, που περνούσαν το πρωί με ένα καφέ καθιέρωσαν και το πρόγευμα. Τους είνε αδύνατον να μένουν νηστικοί από τα 8 το βράδυ έως τας 2 το απόγευμα την άλλη μέρα, επί 18 ώρας δηλαδή. Πρόχειρα καταφύγια σκάπτονται και εις την πλατείαν Συντάγματος, εις το βάθος του κήπου, όπου είχον φυτευθεί άλλοτε πατάτες. Επίσης και εις άλλας πλατείας των Αθηνών, του Πειραιώς και των προαστίων.
Οι "ώρες του πολέμου" έκλεισαν έτσι την πρώτη τους εβδομάδα. Οι μέρες που θ' ακολουθήσουν θα είναι θριαμβευτικές.
Στις 14 Νοεμβρίου φθάνουν οι πρώτοι Ιταλοί αιχμάλωτοι στην Αθήνα. Στις 18 Νοεμβρίου έρχονται και οι πρώτοι τραυματίες από το μέτωπο.
22 Νοεμβρίου. Η Κορυτσά κυριεύεται από τον ελληνικό στρατό.
Μέρες του 1940. Μέρες ανήσυχες. Μέρες δύσκολες. Μέρες πολέμου.
Ας τελειώσουμε το "ξεφύλλισμα" του ΕΘΝΟΥΣ με την τελευταία μέρα του 1940.
31 Δεκεμβρίου 1940. "Eθνος, εσπέρα Τρίτης." "Εξαιρετικήν είνε η συγκέντρωσις εις την υπαίθριον αγοράν της οδού Αιόλου, όπου ο κόσμος προμηθεύεται είδη δια τους πολεμιστάς του μετώπου. Ειδικοί πάτοι για τα άρβυλα από προβιά, κάλτσες μάλλινες, κασκόλ, κουκούλες, γάντια και κάθε τι που μπορεί να ανακουφίση τους στρατιώτες μας εις τον σκληρόν αγώνα των, γίνονται ανάρπαστα."
"Τα ελληνικά στρατεύματα προελαύνουν εφ' όλου του μετώπου. Εσίγησαν πολλά εχθρικά πολυβολεία εις Κλεισούραν. Κατάληψις και νέων θέσεων."
"Ευτυχισμένον και νικηφόρον το 1941"...

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Εικόνες» το 1988

Δεν υπάρχουν σχόλια: