Παρασκευή, 26 Ιουνίου 2009

Μονοπάτια με θέα το απέραντο γαλάζιο


Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό"explore NATURE"
(τεύχος 13, Απρίλιος 2009)της εφημερίδας «Έθνος


Από την Αρκεσίνη, τη Μινώα και την Αιγιάλη, τις τρεις αρχαίες πόλεις της Αμοργού, έχουμε κληρονομήσει τις περισσότερες επιγραφές στις Κυκλάδες. Έχει διασωθεί επίσης ένα αμυντικό δίκτυο 24 αρχαίων πύργων, που ήταν συνδεδεμένοι με αγροτικούς οικισμούς. Πόλεις, πύργοι και οικισμοί συνδέονταν με ένα πυκνό δίκτυο μονοπατιών.

Τα περισσότερα αρχαία μονοπάτια της Αμοργού έχουν διατηρηθεί και βρίσκονται σε χρήση μέχρι σήμερα. Αποτελούν μια συναρπαστική εμπειρία για τους επισκέπτες του νησιού, που μπορούν να πεζοπορήσουν στους ίδιους δρόμους που βάδιζαν οι αρχαίοι Αμοργίνοι που αναφέρονται στις επιγραφές, όπως ο Κλεοφών και η Νικησαρέτη, ο Κριτόλαος και η Ευφροσύνη.

Η Κάτω Μεριά αντιστοιχεί στην περιφέρεια της αρχαίας Αρκεσίνης. Λίγο πριν την είσοδο του σημερινού χωριού της Αρκεσίνης, ένας χωματόδρομος οδηγεί στην αρχή του μονοπατιού για το Αμμούδι, την πιο κρυφή παραλία της Αμοργού. Το μονοπάτι είναι σημασμένο με μπλε σημάδια. Η καλοκαιρινή εμπειρία όμως στο Αμμούδι με ένα μπανάκι στα πιο σμαραγδένια νερά των Κυκλάδων είναι μοναδική.

Παραμένουμε στην Κάτω Μεριά. Από το χωριό Βρούτση ξεκινάει ένα φαρδύ καλοστρωμένο καλντερίμι που οδηγεί στην εκκλησία του Άη Γιάννη. Στη συνέχεια κατηφορίζει και καταλήγει στην ακρόπολη της αρχαίας Αρκεσίνης. Σε όλη την διαδρομή η θέα είναι πανοραμική προς την εσωτερική θάλασσα των Μικρών Κυκλάδων. Πίσω ακριβώς από την αρχαία ακρόπολη ξεπροβάλει η σιλουέτα της Δονούσας και πιο πίσω αχνοφαίνονται η Ικαρία και η Σάμος.

Από το Βρούτση ξεκινάνε άλλα δύο αρχαία μονοπάτια. Το ένα οδηγεί σε 1 ώρα στον αρχαίο «πύργο του Βασίλη» (Αγία Τριάδα), στην καρδιά της περιφέρειας της αρχαίας Αρκεσίνης. Το δεύτερο καταλήγει στα Κατάπολα, περνώντας από το πρωτοκυκλαδικό νεκροταφείο των Δωκαθισμάτων, τη ρεματιά των Αγίων Σαράντα με τους σπάνιους «φοίνικες του Θεόφραστου», τις κατάφυτες Λεύκες, τις παραλίες Τυροκόμου, Φοινικιές και την αρχαία Μινώα.

Η αρχαία Μινώα και η ακρόπολη της Αρκεσίνης εγκαταλείφθηκαν τον 6-7ο αιώνα μ.Χ., λόγω των αραβικών επιδρομών. Οι Αμοργιανοί αποσύρθηκαν σταδιακά πιο μέσα και πιο ψηλά, ιδρύοντας το βυζαντινό Κάστρο, δηλαδή τη σημερινή Χώρα. Με κέντρο την Χώρα, που ενσωμάτωσε τις περιοχές Μινώας και Αρκεσίνης, κατασκευάστηκαν στην βυζαντινή περίοδο καινούρια μονοπάτια.

Από την Χώρα δύο μονοπάτια οδηγούν στο λιμάνι των Καταπόλων, που άρχισε να αναπτύσσεται οικιστικά μετά το 1870. Το δυτικό μονοπάτι από τον Άγιο Νικόλαο ταυτίζεται σε ορισμένα σημεία του με τον σημερινό δημόσιο δρόμο. Το ανατολικό διατηρείται σε άριστη κατάσταση και από τις Μηλιές με τις πηγές και το πολύ πράσινο καταλήγει στον ελαιώνα του Γυαλινά και στον κόλπο Καταπόλων. Μία διακλάδωση του μονοπατιού, περνάει από το «ρέμα του φονιά» και οδηγεί στον μυστηριώδη «πύργο του Γιαννούλα» (ή «φρούρια») και στο Τερλάκι, όπου σώζεται η βάση ενός αρχαίου πύργου.

Δύο πολύ ωραίες διαδρομές, ιδιαίτερα για τα ζεστά απογεύματα, ξεκινάνε από τον οικισμό Ξυλοκερατίδι των Καταπόλων. Η πρώτη καταλήγει στον φάρο που είναι στο βόρειο άκρο του κόλπου. Περνάει μέσα από μάντρες και παλιά αγροκτήματα και μπορεί να το χάσει ο πεζοπόρος, αν δεν έχει σωστή πληροφόρηση. Το δεύτερο καλοδιατηρημένο μονοπάτι πηγαίνει ψηλά στον παλιό οικισμό «Νιο Χωριό» και καταλήγει στον ελαιώνα πίσω από το Ξυλοκερατίδι. Και τα δύο μονοπάτια προσφέρουν εξαιρετική θέα προς τον μεγάλο κόλπο των Καταπόλων, με την Ηρακλειά, την Ίο και την Πάρο στο βάθος.

Από την Χώρα ξεκινούν δύο ακόμα μονοπάτια που καταλήγουν στην Αιγιάλη. Το πρώτο έχει βορειοανατολική κατεύθυνση, περνάει από τις πλαγιές του Προφήτη Ηλία και καταλήγει στο Ξενοδοχειό, ένα παλιό καλογερικό μαντρί που χρησίμευε στους οδοιπόρους για πανδοχείο. Ένα μεγάλο μέρος του αντιστοιχεί στο αρχαίο μονοπάτι που συνέδεε την Μινώα με την Αιγιάλη. Στο μέσον της διαδρομής υπάρχει το παράξενο «Τραπεζοπέτρι», ένα σύμπλεγμα γιγαντιαίων βράχων, που ισορροπεί πάνω σε μια πέτρα-σφήνα. Έχει σχήμα προΐστορικού ντολμέν ή κρόμλεχ, και γι’ αυτό πολλοί ερευνητές το έχουν συνδέσει με μυστηριώδη αρχαία φαινόμενα.

Το δεύτερο μονοπάτι ακολουθεί νοτιοανατολική κατεύθυνση. Μέχρι τη Μονή Χοζοβιώτισσας είναι ένα βυζαντινό καλοκατασκευασμένο καλντερίμι. Μετά το μοναστήρι έχει ορισμένα κομμάτια από την πρωτοκυκλαδική εποχή, γιατί εδώ βρίσκονται τα Κάψαλα με τα περίφημα πρωτοκυκλαδικά τους ειδώλια. Καταλήγει κι αυτό στο Ξενοδοχειό.

Από το Ξενοδοχειό, το ένα πλέον μονοπάτι περνάει από το ακατοίκητο αλλά καλοδιατηρημένο χωριό του Ασφοντυλίτη και καταλήγει στο χωριό Ποταμός και στην περιφέρεια της Αιγιάλης. Η θέα της διαδρομής εναλλάσσεται ανάμεσα στο νότιο Αιγαίο με τα Δωδεκάνησα και την Κρήτη στο βάθος και στο κεντρικό Αιγαίο με τις Κυκλάδες, την Ικαρία και την Σάμο.

Η Αιγιάλη που διατηρεί το αρχαίο της όνομα, προσφέρει πολλές διαδρομές πάνω σε αρχαία μονοπάτια και καταπληκτικά πανηγύρια. Κέντρο των μονοπατιών και των πεζοπορικών διαδρομών είναι η Λαγκάδα, η βυζαντινή πρωτεύουσα της Αιγιάλης. Ένα παλιό λιθόστρωτο μονοπάτι εξακολουθεί να συνδέει την Λαγκάδα με τον «γιαλό», όπως λένε οι ντόπιοι τον Όρμο Αιγιάλης. Ένα δεύτερο οδηγεί στα Θολάρια, με διακλάδωση προς τον Στρούμπο. Ένα τρίτο μονοπάτι οδηγεί στο οροπέδιο και τις κορφές του Κρίκελο (823 μ.), όπου διατηρούνται συστάδες με αρχαίους αγριόκεδρους. Εδώ ψηλά, σχεδόν πάνω από την θάλασσα, γίνονται τα φοβερά πανηγύρια του Σταυρού στις 14 Σεπτεμβρίου και του Θεολόγου στις 26 Σεπτεμβρίου.

Εκτός από τα βασικά μονοπάτια, υπάρχουν δεκάδες μικρότερα που οδηγούν: Σε ξωκκλήσια, όπως η Παναγία Φιδοποταμιανή και η Παναγία Θεοσκέπαστη. Σε αρχαίες θέσεις, όπως ο πρωτοκυκλαδικός τειχισμένος οικισμός της Μαρκιανής ή ο αρχαίος πύργος στο Ρίχτι. Σε παλιούς αγροτικούς οικισμούς, όπως στην Αγία Μαρίνα όπου γεννήθηκε ο πατριάρχης του ρεμπέτικου τραγουδιού Γιώργος Κατσαρός (Θεολογίτης).

Η πεζοπορία στην Αμοργό προσφέρει μια στενή επαφή με την κυκλαδίτικη φύση. Δεν είναι σπάνιο να ξεπεταχτεί ανάμεσα από τα φρύγανα ένα κοπάδι πέρδικες. Σπιζαετοί και μαυροπετρίτες συνοδεύουν από τον ουρανό τα βήματα των περιπατητών. Στους γκρεμούς εμφανίζονται πολλά ενδημικά φυτά, όλα με τον προσδιορισμό «αμοργινό», όπως το ελίχρυσο, η καμπανούλα, το ερύσιμο, το ερύνγκιο και το αγριογαρύφαλλο. Στο νησί ανθίζουν πάνω από 40 είδη άγριες ορχιδέες, με πρώτες τις ενδημικές «ορχιδέα του Αιόλου» (Ophrys aeoli) και «ορχιδέα του Αιγαίου» ((Ophrys aegaea). Και ψηλά από τα μονοπάτια της Χοζοβιώτισσας, του Ασφοντυλίτη και του Κρίκελου ο πεζοπόρος μπορεί να δει κάτω στην θάλασσα να ταξιδεύουν κοπάδια με δελφίνια ή φάλαινες φυσητήρες…




Δεν υπάρχουν σχόλια: