Πέμπτη, 24 Ιανουαρίου 2008

Ο πρωθυπουργός είναι ασθενής: αυτό το έργο το έχουμε ξαναδεί


Αυτό το... έργο, που παίζεται στο Ωνάσειο, το έχουμε ξαναδεί. Ήταν το 1988, όταν η διακυβέρνηση της χώρας γινόταν από την εντατική μονάδα του Χέρφιλντ μέσω φαξ, τηλεφώνων, πρωθυπουργικών φίλων και αναπληρωτών.

Το ίδιο έργο το έχει ξαναζήσει η χώρα άλλες 3 φορές μεταπολεμικά, με τους πρωθυπουργούς Νικόλαο Πλαστήρα, Αλέξανδρο Παπάγο και τον βασιλιά Παύλο. Και στις τρεις περιπτώσεις η χώρα οδηγήθηκε σε πολύ δυσάρεστες περιπέτειες.

Είναι σαφές ότι όλοι μας συμπαραστέκομαστε στο ανθρώπινο πρόβλημα, που αντιμετωπίζει ο πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου. Πρέπει όμως να γίνει εξ ίσου σαφές από όλες τις υπεύθυνες πολιτικές δυνάμεις, ότι δεν μπορεί να γίνει ανεκτό το κενό εξουσίας, που δημιουργεί η παρανοϊκή αντιμετώπιση του προβλήματος της υγείας του Ανδρέα από την κυβέρνηση και το ΠΑΣΟΚ συνολικά.

Αυτά τα κενά εξουσίας τα πλήρωσε πολύ ακριβά η χώρα στο πρόσφατο παρελθόν. Ας ξαναδούμε εκείνες τις περιπτώσεις.

Στις 30 Νοεμβρίου 1951, μέσα σ΄ ένα εξαιρετικά ρευστό πολιτικό κλίμα ο πρωθυπουργός, Νικόλαος Πλαστήρας παθαίνει καρδιακή προβολή, λίγο μετά την ορκωμοσία του. Η κατάσταση είναι κρίσιμη γιατί:

• Η Ελλάδα μόλις έχει βγει από την περιπέτεια του Εμφύλιου Πόλεμου και είναι άμεση ανάγκη να ανασυγκροτηθούν η οικονομία και το δημοκρατικό πολιτικό σύστημα.
• Η Κύπρος αρχίζει τον αγώνα για την Ενωση με την μητέρα - πατρίδα.
• Ο στιβαρός και πολυάριθμος ελληνισμός της Αιγύπτου υφίσταται τις συνέπειες του αγώνα χειραφέτησης του αιγυπτιακού λαού απέναντι στην αγγλική αποικιοκρατία.
• Ο Ψυχρός Πόλεμος ανάμεσα σε Δύση και κομμουνιστικό μπλοκ κυριαρχεί. Υπάρχει κι ένα θερμό μέτωπο στον πόλεμο της Κορέας με συμμετοχή και ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων.

Μπροστά σ΄ αυτή την κατάσταση, η οποία, τηρουμένων των αναλογιών, θυμίζει το σημερινό διεθνές και εσωτερικό πολιτικό πλαίσιο, η Ελλάδα έχει ένα πρωθυπουργό σοβαρά άρρωστο. Ο Ν. Πλαστήρας δεν μπορεί να κυβερνήσει αλλά οι κομματικές σκοπιμότητες δεν του επιτρέπουν να παραιτηθεί. Στην διάρκεια αυτής της πρώτης φάσης της ασθένειάς του, συμβαίνουν τα εξής γεγονότα:

1. Οι Αγγλοι διαμορφώνουν καθεστώς τρομοκρατίας στην Κύπρο, αρχίζοντας στις 16 Ιανουαρίου 1952 με την αιματηρή καταστολή μίας τεράστιας μαθητικής διαδήλωσης στην Λευκωσίας υπέρ της Ενωσης.
2. Κηρύσσεται στρατιωτικό νόμος στην Αίγυπτο, με επεισόδια και καταστροφές που έχουν συνέπειες και στους Ελληνες.
3. Οξύνεται επικίνδυνα το πολιτικό κλίμα στο εσωτερικό από την εκτέλεση του Νίκου Μπελογιάννη, στελέχους του τότε παράνομου ΚΚΕ. Δημιουργείται νέος συσχετισμός δυνάμεων στους μηχανισμούς εξουσίας της χώρας, όπου κυρίαρχο ρόλο παίζει ο ξένος παράγοντας (οι Αμερικανοί, όπως και... σήμερα).

Ο άρρωστος πρωθυπουργός Νικόλαος Πλαστήρας και το κομματικό περιβάλλον του επιμένουν στην μη υποβολή παραίτησης. Την αβάστακτη πίεση, που συνεπάγεται η άσκηση της εξουσίας, ο πρωθυπουργός την αντιμετωπίζει με μία νέα ασθένεια: Παθαίνει ημιπληγία στις 20 Μαρτίου 1952. Αλλά και πάλι δεν παραιτείται. Απλώς ορίζει αναπληρωτή. Ακολουθούν τα εξής γεγονότα:

• Συνέρχεται στην Λευκωσία η Εθνική Συνέλευση του κυπριακού λαού και παίρνει την συνταρακτική πολιτική απόφαση της Ενωσης.
• Έρχεται στην Αθήνα για άμεσες διαβουλεύσεις ο Τούρκος πρωθυπουργός Μεντερές. Οι επίσημες συζητήσεις με τον ομόλογό του άρρωστο Ελληνα πρωθυπουργό γίνονται στο... νοσοκομείο.
• Αρχίζουν στην Ελλάδα μαχητικά συλλαλητήρια υπέρ της Ενωσης της Κύπρου.

Στις 31 Μαίου 1952 ο Ν. Πλαστήρας αναλαμβάνει και πάλι τα πρωθυπουργικά του καθήκοντα. Φυσικά δεν αντέχει και αναχωρεί τον Ιούνιο για θεραπεία στο Παρίσι, με άγνωστη ημέρα επιστροφής.

Σύντομα προκηρύσσονται εκλογές. Γίνονται στις 14 Νοεμβρίου 1952. Όλοι θέλουν σταθερή διακυβέρνηση της χώρας. Κι έτσι θριαμβεύει τον Νοέμβριο του 1952 με συντριπτική πλειοψηφία ο «Ελληνικός Συναγερμός», που είχε ιδρύσει ο στρατάρχης Αλέξανδρος Παπάγος.

Η νέα κυβέρνηση διαθέτει την απίθανη πλειοψηφία των 247 βουλευτών.

Ο βασανισμένος πρώην πρωθυπουργός Νικόλαος Πλαστήρας πεθαίνει στις 26 Ιουλίου 1953. Ο νέος πρωθυπουργός Αλ. Παπάγος, μεγάλος κι αυτός σε ηλικία, θα έχει, κατά παράδοξη σύμπτωση, την μοίρα του προκατόχου του.

Οι ευθύνες αλλά και οι ίντριγκες της εξουσίας αποδείχτηκαν ψυχοφθόρες για τον Παπάγο. Οπως αποκάλυψε αργότερα ο προσωπικός του γιατρός Ν. Δ. Μπόμπολας, ο πρωθυπουργός έπαθε νευροφυτική υποτονία, η οποία εξελίχτηκε σε κατάθλιψη.

Παρενθετικά να αναφέρουμε ότι κατάθλιψη έπαθε το 1988 και Ανδρέας Παπανδρέου. Από τότε ανέλαβε την ψυχιατρική του θεραπεία και στήριξη ο καθηγητής Στεφανής.

Επανερχόμαστε στον Παπάγο. Καταρρέει στις αρχές του 1955, ύστερα από 2 περίπου χρόνια στην πρωθυπουργία. Στις 2 Μαίου μεταβαίνει για θεραπεία στην Ελβετία, με επίσημη αιτιολογία «αναζωπύρωσιν παλαιάς φυματιώσεως».

Οπως και ο προκάτατοχός του, έτσι και ο Παπάγος (έτσι και σήμερα ο Ανδρέας) αρνείται να παραιτηθεί, αφού η πρωθυπουργία του δίνει δύναμη να διατηρηθεί στην ζωή. Οταν γυρίζει από το εξωτερικό, παραμένει στο σπίτι του. Εκεί τον συναντούν οι συνεργάτες του, οι υπουργοί του, ακόμη και ο βασιλιάς.

Δημιουργούνται: Κενό εξουσίας. Κέντρα παραεξουσίας. Ακυβερνησία. Μάχη διαδοχής.

Αποτέλεσμα: Στις 6 Σεπτεμβρίου οι Τούρκοι εξαπολύουν έναν ανελέητο διωγμό σε βάρος των Ελλήνων των Κωνσταντινούπολης. Η Ελλάδα αντιδρά υποτονικά, αφού δεν έχει πρωθυπουργό. Λίγες μέρες μετά ο Παπάγος πέθανε. Αλλά το κακό είχε γίνει.

Ύστερα από μερικά χρόνια, το ίδιο έργο ξαναπαίχτηκε με βασικό άξονα την παραπληροφόρηση του λαού και πρωταγωνιστές τον βασιλιά Παύλο και το παλάτι. Πρόκειται για το ίδιο έργο, που παρακολουθούμε κι εμείς σήμερα κάθε μεσημέρι και βράδυ από τις τηλεοράσεις μας.

Στα απομνημονεύματά της η αείμνηστη Ελένη Βλάχου γράφει σχετικά:

«Οταν έγινε γνωστό ότι ο Βασιλεύς Παύλος ήταν άρρωστος, άρχισε -όπως συνήθως συμβαίνει στην Ελλάδα- μιά απεγνωσμένη και ακατανόητη προσπάθεια συγκαλύψεως.
«Με τον Βασιλέα Παύλο, η σύγχυση είχε αρχίσει από τον Μάϊο του 1963, όταν ανακοινώθηκε ότι: "Ο Βασιλεύς, προσβληθείς από οξείας σκωληκοειδίτιδα, μετεφέρθη εις τον Ευαγγελισμόν, όπου εγχειρίσθηκε επιτυχώς".
«Αργότερα, στις 16 Ιανουαρίου 1964, μια νέα κρίση ονομάσθηκε "οσφυαλγία οξείας μορφής". Όταν πέρασε η "οσφυαλγία", ανακοινώθηκε ότι "παλαιόν έλκος" παρουσίασε επιδείνωση. Κατά τακτικά διαστήματα άφηναν να διαρρεύσουν -από ιατρικούς κύκλους, από την Κυβέρνηση- διάφορα αντιφατικά ανακοινωθέντα, αλλά επίσημο, σοβαρό ιατρικό δελτίο, κανένα.
«Ο κόσμος, και εμείς οι εφημερίδες, είχαμε την πεποίθηση ότι ο Βασιλεύς είχε καρκίνο και ότι ήταν πολύ άσχημα. Τον βλέπαμε αδύνατο, κουρασμένο, με κακό χρώμα. "Χάλια είχε πάλι ο Βασιλεύς!..." μας λέγανε οι φωτογράφοι, οι περισσότεροι νέα παιδιά που είχαν συμπάθεια για τον πάντα πρόθυμο και ευγενικό Βασιλέα.
«Αλλά η μυστικότητης συνεχίζεται και τα Ανάκτορα δεν αφήνουν κανένα να πλησιάσει. Μόνο τα μέλη της βασιλικής οικογένειας γίνονται δεκτά. Ανθρωποι που είχαν ζήσει όλη τη ζωή τους κοντά στον Παύλο, που είχαν περάσει μαζί του πολέμους, εξορίες, δύσκολες μέρες, βρίσκανε τις πόρτες κλειστές. Το ίδιο και οι πιο στενοί του συνεργάτες του».

Τότε ήταν η βασίλισσα Φρειδερίκη. Σήμερα είναι η Δήμητρα Λιάνη, ένα είδος "Φρειδερίκης του ΠΑΣΟΚ".

Τι έκανε τότε η Φρειδερίκη; Ο,τι έκανε το φθινόπωρο η Δήμητρα Λιάνη, όταν περιέφερε τον βαριά άρρωστο Ανδρέα Παπανδρέου στην Πάτμο για να δείξει ότι είναι καλά. Η Φρειδερίκη έβγαλε τον Παύλο βόλτα στην Καστέλα και φρόντισε να ειδοποιήσει την Ελένη Βλάχου για να εξασφαλίσει την αποκλειστική φωτογράφηση.

Η χώρα και ο λαός συνταρασσόταν το 1964 από τα πολιτικά πάθη. Η φωτογραφία δημοσιεύτηκε, δείχνοντας στον λαό ότι ο βασιλιάς (εγγύηση της ομαλότητας, τότε) ήταν καλά. Αλλά ο βασιλιάς πέθανε ύστερα από λίγο.

«Επρόκειτο για μια αθλιότητα», έγραψε το 1990 η Ελένη Βλάχου. «Θυσιάζανε τις τελευταίες ώρες του καλού Βασιλιά. Την άλλη μέρα δημοσιεύσαμε πολύ υπερήφανα την αποκλειστική φωτογραφία του Παύλου. Αποκλειστική απάτη»!
 
Δημοσιεύθηκε το 1996 στον «Ελεύθερο Τύπο»
.

Τετάρτη, 2 Ιανουαρίου 2008

Το αρχαιότερο ημερολόγιο της Δύσης

.
Το νέον έτος έρχεται. Και με την ευκαιρία θα σας αποκαλύψουμε έναν άγνωστο θησαυρό της Αθήνας, που έχει σχέση με... χιλιάδες "νέα έτη" που πέρασαν από την εποχή που δημιουργήθηκε. Πρόκειται για το αρχαιότερο ημερολόγιο του ελληνικού κόσμου και, μ΄ άλλα λόγια, του δυτικού πολιτισμού. Το ημερολόγιο αυτό είναι μνημειακό, εικονογραφημένο και σήμερα είναι εντοιχισμένο στην μετόπη της κυρίας εισόδου του μικρού βυζαντινού ναού του Αγίου Ελευθερίου, δίπλα στην μητρόπολη.

Αυτό το αρχαίο ημερολόγιο κατασκευάστηκε στην ελληνιστική εποχή, στις αρχές του 3ου π.Χ. αιώνα. Αποτελούσε τμήμα της γλυπτής διακόσμησης του ειδωλολατρικού ναού του Σεράπιδος και της Ισιδος. Το γλυπτό "εικονογραφημένο αττικό ημερολόγιο" ενσωματώθηκε στον ναό του Αγίου Ελευθερίου, ο οποίος κτίστηκε στην θέση του αρχαίου ιερού και απετέλεσε την πρώτη μητρόπολη των Αθηνών, από την βυζαντινή αυτοκράτειρα Ειρήνη την Αθηναία κατό τον 7ο μ.Χ. αιώνα.

Ενα άλλο παρόμοιο με το αθηναϊκό ημερολόγιο υπάρχει στην Νεάπολη της Ιταλίας, αλλά είναι νεότερης εποχής. Το αθηναϊκό είναι γλυπτό και μας δίνει με τις παραστάσεις του πληρoφορίες για τις εποχές (ώρες), τους μήνες και τους καιρούς των αρχαίων Ελλήνων.

Το γλυπτό ημερολόγιο της αρχαίας Αθήνας το ανεκάλυψε ο νομισματολόγος και καθηγητής της ιστορίας στο πανεπιστήμιο Αθηνών Λ. Σβορώνος. Σε μια μελέτη του, που δημοσιεύθηκε το 1900, τονίζει ότι αυτό το αρχαίο αττικό ημερολόγιο δείχνει την αρχή του μηνός, την αρχή κάθε εποχής και τους καιρούς κατά μεγάλα χρονικά διαστήματα. Είναι αξιοπρόσεκτο ότι οι διαφορές του με τα σύγχρονα ημερολογιακά συστήματα δεν είναι μεγάλες.

Το κεντρικό τμήμα του ημερολογίου έχει χαθεί αλλά το συμπλήρωσε ο Σβορώνος και το δημοσίευσε ολοκληρωμένο. Οι διαστάσεις του ημερολογίου είναι 5,74 μέτρα στο μήκος καί 53 εκατοστά στο ύψος. Το γλυπτό έργο είναι ένα θαυμάσιο ετήσιο σταθερό ημερολόγιο, με εκφραστικότατες παραστάσεις. Δείχνει την αρχή και τη λήξη των πέντε (αρχαίων) εποχών, τους 12 αττικούς μήνες και τους καιρούς για τις ανάλογες αγροτικές εργασίες, δηλαδή την σπορά, τον θερισμό, την συγκομιδή ή τον τρύγο. H μαρμάρινη πλάκα διαιρείται σε 12 τμήματα, όσοι ήταν και oι αττικοί μήνες.

Και για να μην νομίζετε ότι τα ζώδια, στα οποία τόση σημασία δίνουν πολλοί από μας, είναι εφεύρεση της εποχής μας, στο αρχαίο γλυπτό ημερολόγιο, στο τέλος κάθε μηνός εικονογραφείται και το ζώδιό του.

Τα ζώδια που εικονογραφούνται στο αρχαιότερο γλυπτό ημερολόγιο του δυτικού κόσμου είναι κατά σειράν ο Σκορπιός, ο Τοξότης, ο Αιγόκερως, ο Υδροχόος, οι Ιχθύες, ο Κριός, ο Ταύρος, οι Διόσκουροι, ο Καρκίνος, ο Λέων, η Παρθένος και οι "Χηλαί".

Τα ίδια ζώδια με τα ίδια ονόματα έχουμε κι εμείς σήμερα με μία εξαίρεση: Οι "Χηλαί" (έτσι ονόμαζαν στην αρχαιότητα τα γαμψά νύχια των πουλιών, των λύκων, κλπ) αντικαταστάθηκαν από το ζώδιο του Ζυγού. Οι Διόσκουροι είναι οι σημερινοί Δίδυμοι, αφού οι γυιοί του Δία (Διός κούροι) Κάστωρ και Πολυδεύκης, οι αδελφοί της ωραίας Ελένης, ήταν οι διασημότεροι και σεβαστότεροι δίδυμοι της αρχαίας Ελλάδας.

Οι γλυπτές μορφές του ζωδιακού κύκλου στο εντοιχισμένο στον Αγιο Ελευθέριο αρχαίο ημερολόγιο διατηρούνται και σήμερα καλά, εκτός της Παρθένου και των Χηλών, που τις συμπλήρωσε στο σχεδιάγραμμά του ο Σβορώνος.

Στην αρχή κάθε μηνός είναι χαραγμένη η μορφή ενός ανθρώπου, ντυμένου σύμφωνα με την κλιματικές συνθήκες που επικρατούν στην διάρκειά του, και αποτελεί την προσωποποίηση του μήνα. Οι αττικοί μήνες ήταν οι: Πυανοψιών (που αντιστοιχεί με τα μέσα Οκτωβρίου - μέσα Νοεμβρίου), Μαιμακτηριών (Νοέμβριος - Δεκέμβριος), Ποσειδεών, Φαμηλιών, Ανθεστηριών, Ελαφηβολιών, Μουνιχιών, Θαργηλιών, Σκιροφοριών, Εκατομβαιών, Μεταγειτνιών και Βοηδρομιών (Σεπτέμβριος - Οκτώβριος).

Το "ημερολόγιο του Αγίου Ελευθερίου" έχει και μία άλλη διαίρεση. Μαζί με τις μορφές των 12 μηνών, τους καιρούς και τα ζώδιά τους, υπάρχουν και οι 5 "Ωραι" (Εποχές) του αττικού έτους, οι οποίες είναι: το Μετόπωρον (ανάμεσα φθινόπωρο και χειμώνα), ο Χειμών, το Εαρ ( άνοιξη), ο Θέριτος (το τμήμα του καλοκαιριού που θερίζουν) και η Οπώρα (το διάστημα που ωριμάζουν τα σύκα, σταφύλια, κλπ).

Στο Μετόπωρον ο γλύπτης έχει δώσει την μορφή παιδιού ντυμένου κατάλληλα για ν΄ αντιμετωπίζει το φθινοπωρινό κρύο. Τον χειμώνα τον εκπροσωπεί ένας γέρος με γενειάδα, βαριά ντυμένος, που βαδίζει με δυσκολία γιατί τον εμποδίζει η κακοκαιρία. Το Εαρ (άνοιξη) προσωποποιείται επίσης από ένα παιδί, που έχει στο κεφάλι κάνιστρο με λουλούδια. Ο Θέριτος (θέρος - καλοκαίρι) παρουσιάζεται με μορφή γυμνού ανδρός (αφού κάνει ζέστη) με το δρεπάνι στο ένα χέρι και με ένα δέμα στάχυα στο άλλο. Η Οπώρα προσωποποιείται από μία φτερωτή γυναίκα, που κρατάει κάνιστρο με φρούτα. Είναι βέβαι η καλύτερη εποχή στην Ελλάδα (Αύγουστος - Σεπτέμβριος), με τις γλυκύτερες μέρες και τα γλυκά φρούτα και δεν μπορούσε να προσωποιηθεί παρά από μία γυναίκα.

Τέλος εικονογραφούνται oι αγροτικές και κοινωνικές ασχολίες κάθε μήνα, όπως ο τρυγητός, η συγκομιδή, ο καιρός να πάρουν το αλέτρι, η σπορά, η έναρξη των αθλητικών αγώνων, η εποχή για τους γάμους, η μεγάλη γιορτή τών Παναθηναίων, καιρός της θυσίας προς τους θεούς, η έναρξη της διδασκαλίας των τραγουδιών και η εποχή που αρχίζει το κυνήγι.

Οπως διαπιστώνει κανείς, δεν πρόκειται για ένα απλό αγροτικό ημερολόγιο. Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο έργο, που έχει ενσωματώσει επιστημονικές γνώσεις, τεχνολογίες και κοινωνικές δραστηριότητες, που αναπτύχθηκαν στο πέρασμα πολύ μακρού χρόνου...

Δημοσιεύθηκε το 1997 στον «Αδέσμευτο Τύπο»