Παρασκευή, 6 Ιουλίου 2007

Ο καυτός μήνας Αύγουστος

Καβάλα, Αύγουστος 1985


Τον Αύγουστο μπαίνουμε στην πιο καυτή περίοδο του καλοκαιριού. Ο συνδυασμός των υψηλών θερμοκρασιών, της ξηρασίας και των δυνατών ανέμων ( μελτέμια ) που επικρατεί κάθε Αύγουστο μετατρέπει τα δάση μας σε πραγματικά μπουρλότα. Φέτος ειδικά προστέθηκε και ένα καινούργιο στοιχείο. Οι πολλές βροχές της άνοιξης είχαν ως συνέπεια μία εκρηκτική βλάστηση στα δάση η οποία τώρα το καλοκαίρι μετατράπηκε σε "καύσιμη ύλη" χιλιάδων τόνων.


Οπως αποδεικνύουν τα στοιχεία οι μεγαλύτερες πυρκαγιές συμβαίνουν τον «καυτό μήνα Αύγουστο». Στον κατάλογο που ακολουθεί περιλαμβάνονται οι καταστροφικότερες πυρκαγιές που έχουν συμβεί στον αιώνα μας αυτό τον μήνα.1-8-1904. Αττική, Εύβοια, Πελοπόννησος.
  • 6-8-1912. Αττική (Κινέτα, Σταμάτα, Αυλώνα), Μαγνησία.
  • 2-8-1916. Κηφησιά, Πάρνηθα, Βασιλικό κτήμα Τατοίου (20 νεκροί).
  • 16-8-1918. Πολλά μέτωπα σε όλη την χώρα.
  • 25-8-1925 . Λόγω των πολλών πυρκαγιών η τότε κυβέρνηση αναγκάζεται με διάταγμα να επιβάλλει την ποινή του θανάτου στους εμπρηστές των δασών.
  • 23-8-1932. Εύβοια, Αλιβέρι.
  • 9-8-1937. Το υπουργείο Γεωργίας αναστέλλει τις άδειες των δασικών υπαλλήλων εξ αιτίας των πολλών πυρκαγιών.
  • 27-8-1952. Μπαράζ πυρκαγιών σε όλη την χώρα.
  • 9-8-1969. Αγιον όρος, περιοχή Μονής Βατοπεδίου.
  • 1-8-1977. Ηλεία.
  • 23-8-1977. Ευβοια (100.000 στρέμματα), Παρνασσός. Εγκαταλείφθηκαν χωριά.
  • 3-8-1981. Πεντέλη.
  • 3-8-1982. Πεντέλη-Διόνυσος (2 νεκροί, 40 καμμένα σπίτια).
  • 9-8-1982. Κάρπαθος.
  • 14-8-1982. Μπογιάτι.
  • 17-8-1985. Καβάλα, (100.000 στρέμματα, η φωτιά έφθασε μέσα στην πόλη της Καβάλας.), Θάσος (90.000 στρέμματα)
  • 4-8-1986. Βαρυμπόμπη. Λουτράκι. Σκιάθος. Πατέρας (100.000 στρέμματα).
  • 12-8-1987. Ρόδος (150.000 στρέμματα)
  • 18-8-1989. Θάσος. (70.000 στρέμματα)
  • 25-8-1989. Βαρνάβας, Καπανδρίτι, Κάλαμος.
  • 15-8-1990. 'Αγιον Ορος. ( Η μεγαλύτερη πυρκαγιάα του αιώνα μας στο Όρος . Εκαιγε επι 15 ημέρες.)
  • 2-8-1992. Πολλές πυρκαγιές σε όλη την χώρα.
  • 9-8-1992. 50 Πυρκαγιές σε όλη την χώρα με κυριότερες στην Μεσσηνία και Αιτωλοακαρνανία.
  • Αύγουστος 1993. Ικαρία (13 νεκροί). Αχαία (νεκροί 2 πιλότοι πυροσβεστικού αεροπλάνου). Σάμος (1 νεκρός). Όλυμπος (1 νεκρός δασικός υπάλληλος). Βέρμιο. Λασήθι. Θάσος. Σέρρες. Δράμα. Κοζάνη. Εύβοια. Κίσσαβος. Εθνικός Δρυμός Πίνδου.
Οι πολλές και καταστροφικές πυρκαγιές του Αυγούστου έχουν την λογική τους εξήγηση. Τον μήνα αυτό η ξηρασία που έχει αρχίσει από τις αρχές του καλοκαιρίού έχει φθάσει στο αποκορύφωμά της. Ετσι κάθε πευκοδάσος είναι ευάλωτο και στις φυσικές αιτίες (όπως είναι οι κεραυνοί από τα μπουρίνια) αλλά και στην ανθρώπινη δραστηριότητα, όπως είναι τα βραχυκυκλώματα απο καλώδια της Δ.Ε.Η. , οι βολές του στρατού, οι καύσεις σκουπιδιών και οι απρόσεκτοι εκδρομείς που πετάνε αναμένα τσιγάρα. Ειδικά τον Αύγουστο οι ανθρώπινες δραστηριότητες και μετακινήσεις εντείνονται αφού βρισκόμαστε στην αιχμή των διακοπών.


Εκτός απο την γενικευμένη ξηρασία, μία άλλη φυσική αιτία που μετατρέπει τον Αύγουστο σε «καυτό μήνα» για τα δάση είναι τα μελτέμια. Μελτέμια ονομάζονται οι ισχυροί βόρειοι άνεμοι που πνέουν το καλοκαίρι και οι οποίοι μπορεί να δροσίζουν απο τις μεγάλες θερμοκρασίες αλλά ταυτόχρονα φουντώνουν και επεκτείνουν τις πυρκαγιές. Τα μελτέμια αποτελούν ένα τοπικό φαινόμενο τοι Αιγαίου, γνωστό και στους αρχαίους που το ονόμαζαν «ετησίους ανέμους». Στατιστικά έχουμε 4 -5 μελτέμια κάθε καλοκαίρι που η μέση διάρκεια τους είναι 5 με 6 μέρες και που ένταση τους μπορεί να φθάσει και τα 8 μποφόρ.


Μαζί με την ξηρασία και τα μελτέμια, τον Αύγουστο διατηρούνται και οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες. Θερμοκρασίες πάνω απο 40 βαθμούς αποτελούν συνηθισμένο φαινόμενο και στα τρία δεκαήμερα του Αυγούστου.


Στις παραπάνω φυσικές αιτίες πρέπει να προσθέσουμε και ένα κοινωνικό φαινόμενο που αναπτύχθηκε τα τελευταία 20 χρόνια. Πρόκειται για την αστική πίεση σε βάρος των δασικών εκτάσεων απο την επέκταση των χιλιάδων νόμιμων ή αυθαίρετων οικισμών, οι οποίοι πολλές ξεφυτρώνουν στα δάση.


Το Υπουργείο Γεωργίας με βάση τα όσα αναφέραμε, την στατιστική συχνότητα των πυρκαγιών, την βλάστηση και τα κλιματικά στοιχεία κάθε περιοχής έχει χωρίσει την Ελλάδα σε τρείς ζώνες επικινδυνότητας.


Στην ζώνη υψηλού κινδύνου περιλαμβάνονται : Αττική , Εύβοια, Κορινθία, Αργολίδα, Αχαία, Ηλεία, Χαλκιδική, Μαγνησία, Επτάνησα, νησιά ανατολικού Αιγαίου, Δωδεκανησα, Δυτική Κρήτη και τμήματα της Λακωνίας, Μεσσηνίας, Φθιώτιδας, Εβρου και του νομού Θεσσαλονίκης. Οι περισσότερες απο τις μεγάλες πυρκαγιές του αιώνα μας που αναφέρονται πιό πάνω ανήκουν σε αυτή την ζώνη.


Στην "μεσαίου κινδύνου ζώνη περιλαμβάνονατι περιοχές που είτε έχουν υγρότερο κλίμα (Αρκαδία) , είτε είναι πεδιάδες (Θεσσαλία), είτε έχουν φτωχή βλάστηση (Κυκλάδες και Κρήτη εκτός Χανίων).


Στην ζώνη χαμηλού κινδύνου ανήκουν περιοχές που έχουν υγρό κλίμα, πολλές βροχές όλο τον χρόνο και βλάστηση χωρίς πεύκα (Ήπειρος, Πίνδος, Μακεδονία, Θράκη). Συμβαίνει όμως σε μακροχρόνια περίοδο ξηρασίας να μη γλυτώνουν ούτε αυτές οι περιοχές από τις καταστροφές της φωτιάς. Αυτό συνέβη πέρυσι τον Αύγουστο με τις πυρκαγιές που είχαμε στον Ολυμπο, την Βάλια Κάλντα της Πίνδου, το Μέτσοβο και την Κόνιτσα.


Οι αιτίες που αναφέραμε και η συσσώρευση πρωτοφανούς ποσότητας καύσιμης ύλης, λόγω των ανοιξιάτικων βροχών, προμηνύουν ένα πολύ «καυτό μήνα Αύγουστο». Δυστυχώς όσο περνάει ο καιρός το πρόβλημα της σωτηρίας των δασών μας επιτείνεται. Αυτό φαίνεται άλλωστε και απο την δραματική αύξηση των καμένων στρεμμάτων, ιδιαίτερα το 1981 και μετά.


Ενα δάσος είναι ένα τεράστιο «εργοστάσιο παραγωγής οξυγόνου». Συγκρατεί το νερό. Απορροφά τους θορύβους. Αποτελεί φραγμα για την σκόνη. Παίζει ρόλο στις βροχοπτώσεις και τους ανέμους.


Ενα δάσος δημιουργεί καινούργιο χώμα αλλά κυρίως συγκρατεί το χώμα που υπάρχει. Τα νερά της βροχής παρασύρουν κάθε χρόνο εκατομύρια τόνους χώμα και μέσα απο τους χειμάρους το μεταφέρουν στην θάλασσα. Με αυτό τον τρόπο έχουμε την διάβρωση των εδαφών. Έρευνες στις ΗΠΑ απέδειξαν ότι η διάβρωση σε ένα πευκοδάσος είναι 100 φορές μικρώτερη απο την διάβρωση του γεωργικού εδάφους.


Στην Ελλάδα, όπως ανακοινώθηκε σε πρόσφατο διεθνές συνέδριο, χάνονται κάθε χρόνο από την διάβρωση 100 εκατομμύρια κυβικά μέτρα παραγωγικού εδάφους και 660.000 τόνοι θρεπτικών ουσιών. Με άλλα λογια η Ελλάδα κάθε χρόνο χάνει μία ολόκληρη πεδιάδα αντίστοιχη με τον Αργολικό κάμπο ή ένα ολόκληρο νησί αντίστοιχο με την Πάτμο.


Να γιατί η καταστροφή ενός δάσους είναι αδύνατο να αποτιμηθεί. Ο καυτός μήνας Αύγουστος αρχίζει. Θα έλθουν μαζί του και οι καταστροφικές πυρκαγιές;




Δημοσιεύθηκε στον «Τύπο της Κυριακής»
(αφαιρέθηκαν μερικά ανεπίκαιρα τμήματα)


------------


Συμπλήρωμα: Μετά την δημοσίευση του παραπάνω ρεπορτάζ, άλλες μεγάλες πυρκαγιές που σημειώθηκαν Αύγουστο είναι στην Μάνη και την Χαλκιδική το 2006. Επίσης, τέλη Ιουλίου είχαμε μεγάλες φωτιές στην Πεντέλη - Μεσόγεια (μέχρι την Λούτσα) το 2005, σε Νταού Πεντέλης - Ραφήνα το 1998 και Πεντέλη το 1995

1 σχόλιο:

Ανώνυμος είπε...

πλεον η καταγραφη ειναι ελλιπεις γιατι απο το 2006 και μετα εχουν γινει οι χειροτερες καταστροφες στην συγχρονη ελληνικη ιστορια με τελευταια αυτη τη2 22/08/2009