Κυριακή, 27 Μαΐου 2007

Μάνατζερ και πρωτομάστορες [3]

Μονή Δοχειαρίου


Έρευνα «Η επανάσταση των κοινοβίων»
Δημοσιεύθηκε στην Ελευθεροτυπία τον Αύγουστο του 1992

Ένας ηγούμενος – «ψυχάρα»
Θείος εσπερινός
Ρήγματα και κατολισθήσεις
Νέες ανάγκες
Το μάνατζμεντ μιας μονής
Η κρατική μέριμνα
Η «κόκκινη δεξαμενή»

Είναι αρχιτέκτονας, ειδικευμένος στις αναστηλώσεις. Αυθεντία στην αθωνική αρχιτεκτονική, έχει γράψει πλήθος μελέτες και η υπογραφή του βρίσκεται σ' όλες τις μεγάλες εκδόσεις για το Αγιον Όρος. Τον πρωτοείδαμε στο Βατοπέδι, σκαρφαλωμένο στους τρούλους του καθολικού να εξετάζει την μολυβένια σκεπή. Μία ολόκληρη νύχτα μας εξηγούσε με πάθος και γνώση τον ανεκτίμητο αρχιτεκτονικό πλούτο σ' όλη την επικράτεια του Όρους. Τον ξαναείδαμε στη μονή Κουτλουμουσίου, στις Καρυές, στην Δάφνη. Αεικίνητος, με την φωτογραφική μηχανή του σε ετοιμότητα, πανταχού παρών.Λέγεται Πλούταρχος Θεοχαρίδης. Ανήκει στην Βυζαντινή Εφορία Θεσσαλονίκης και το επιστημονικό του έργο για το Αγιον Όρος θεωρείται ανεπανάληπτο. Στην μονή Δοχειαρίου ο Π. Θεοχαρίδης είναι... ανεπιθύμητο πρόσωπο!

Ένας ηγούμενος – «ψυχάρα»
Στο Δοχειάρι φθάσαμε μ' ένα πλοίο ναυλωμένο από Ρώσους κληρικούς, που επισκέπτονταν τα μοναστήρια της δυτικής πλευράς. Είχαμε όλη την άνεση να συζητήσουμε πολλά με τον καπετάνιο, που, όπως όλοι οι θαλασσινοί της περιοχής, μένει στην Αμμουλιανή, ένα νησάκι απέναντι από την Ουρανούπολη. Μας μετέφερε πολλά παρασκήνια αλλά για το Δοχειάρι και τον ηγούμενό του ήταν απόλυτος.
«Δεν υπάρχει στο Αγιον Όρος πιο δυναμικός άνθρωπος από τον ηγούμενο Γρηγόριο. Πρώτος αυτός πάει στην δουλειά και μετά τα καλογέρια του. Το Δοχειάρι είναι φτωχό μοναστήρι. Αν δεν ήταν ο Γρηγόριος, θα είχε πέσει. Για να το σώσει έχει γίνει πρωτομάστορας. Οικοδόμος, μαραγκός, σκαφτιάς. Ό,τι φανταστείς. Μεγάλη ψυχάρα ο ηγούμενος Γρηγόριος».
Ο π. Γρηγόριος είναι από την Πάρο. Κοντός, ζωηρός και χαμογελαστός, όπως οι περισσότεροι νησιώτες. Ήλθε ο ίδιος για να μας δείξει τα χαλάσματα της βορειοδυτικής πτέρυγας. Αλλά και να μας ξεναγήσει με περηφάνια στη νότια πτέρυγα, η οποία ολόκληρη ανασκευάστηκε από τα χέρια των μοναχών του. Τοίχοι, αρμολογήματα, πόρτες, παράθυρα, έπιπλα...
Γι' αυτή την ανακατασκευή ο «ηγούμενος – ψυχάρα» μηνύθηκε από την αρχαιολογική υπηρεσία και ζητήθηκε η σύλληψή του. Η αιτιολόγηση ήταν ότι γκρέμισε έναν τοίχο χωρίς άδεια της υπηρεσίας. Από τότε ο Πλούταρχος Θεοχαρίδης είναι «ανεπιθύμητο πρόσωπο» στο Δοχειάρι...

Θείος εσπερινός

Το Δοχειάρι το βρήκαμε νεκρό. Λες και δεν υπήρχε ψυχή. Σε κάποια στιγμή εμφανίστηκε ένας μοναχός για να υποδεχθεί και ν' ανοίξει την εκκλησία στους Ρώσους προσκυνητές. Μάθαμε σύντομα την αιτία. Όλοι οι καλόγεροι είχαν πάει να εργαστούν στον ελαιώνα.
Τους είδαμε να έρχονται ένας-ένας το σούρουπο, βουτηγμένοι μέχρι την κορυφή στην σκόνη, ζαλωμένοι με πλαστικά δοχεία. Κι ανάμεσά τους ήταν φυσικά ο «πρωτομάστορας», η ψυχή του μοναστηριού, ο γέρο ηγούμενος Γρηγόριος.
Κι όμως αυτοί οι ψόφιοι στην κούραση καλόγεροι μας έκαναν σε λίγη ώρα την πιο μυστηριακή λειτουργία που ζήσαμε στο Αγιον Όρος. Έναν θείο εσπερινό. Το σκοτάδι είχε πέσει όταν μπήκαμε στην εκκλησία. Το μόνο φως ερχόταν από δυο κεριά. Οι μόνοι ήχοι έβγαιναν από τα στόματα των ψαλτών. Και ξαφνικά άρχισε όλο το κοινόβιο να ψάλει. Δυνατά. Πιο δυνατά. Ακόμα πιο δυνατά. Έπαιρναν την αρχική ψιθυριστή φράση του ηγουμένου και την έκαναν ύμνο, κραυγή, μυσταγωγία. Οι φωνές ξεπηδούσαν μέσα από το σκοτάδι. Μέσα από το πουθενά. Ερχόντουσαν από παντού.
«Τι τους έχεις και σκοτώνονται έτσι στην δουλειά, μου είπε κάποτε ένας επίσκοπος. Θα σου φύγουν όλοι. Δεν θα μείνει κανένας». Αυτά μας έλεγε την άλλη μέρα ο «πρωτομάστορας» ηγούμενος Γρηγόριος. Και αμέσως πρόσθεσε με μια λάμψη στα μάτια: «Δεν έφυγε κανένας».
Και δεν έφυγε (αντίθετα ήλθαν κι άλλοι) γιατί το μοναστήρι ξαναφτιάχθηκε από τα ίδια τους τα χέρια. Ο ηγούμενος Γρηγόριος και η συνοδεία του (15 μοναχοί) ήλθαν το 1980 από τη μονή Προυσσού της Ευρυτανίας. Βρήκαν το Δοχειάρι ετοιμόρροπο να κατοικείται από μερικούς ιδιορρυθμίτες. Με σκληρή δουλειά το ανάστησαν. Σήμερα το κοινόβιό του έχει 27 μοναχούς.
Δεν πρόλαβαν, ελλείψει χρημάτων, να επισκευάσουν την βορειοδυτική πτέρυγα, που κατέρρευσε το 1988. Και περιμένουν πότε θα ελεήσει το Κέντρο Διατήρησης Αγιορείτικης Κληρονομιάς (ΚΕΔΑΚ) να ενισχύσει το πιο βυζαντινό από τα μοναστήρια του Άθωνος. Το Δοχειάρι είναι φτωχό. Δεν έχει μετόχια. Κι έναν βοσκότοπο, που είχε στην Σιθωνία, τον πήρε αυθαίρετα η κοινότητα Σάρπης και τον μετέτρεψε σε σκουπιδότοπο. Δεν έχει ούτε εκμεταλλεύσιμα δάση. Έχει όμως 27 πρωτομάστορες, 27 «ψυχάρες»!
Η μονή Δοχειαρίου δεν είναι η μόνη που αντιμετωπίζει σοβαρά κτιριακά προβλήματα...

Ρήγματα και κατολισθήσεις
Η πολύχρονη και κοπιαστική έρευνα των επιστημόνων και κυρίως του Πλούταρχου Θεοχαρίδη, έχει δείξει ότι ο κτιριακός πλούτος του Αγίου Όρους αποτελεί μία συνοπτική ιστορία της βυζαντινής και της μεταβυζαντινής λαϊκής αρχιτεκτονικής. Στον Άθωνα διασώζεται μία αρχιτεκτονική ποικιλία που περιλαμβάνει από βυζαντινά φρουριακά συγκροτήματα μέχρι αστικά σπίτια και από λαϊκές τεχνικές δόμησης μέχρι αρχιτεκτονικά μοτίβα ενός χώρου πολύ ευρύτερου της Βαλκανικής.
Η φθορά του χρόνου, οι πυρκαγιές, οι σεισμοί, τα ρήγματα και οι κατολισθήσεις έχουν προξενήσει πολλές καταστροφές. Σ' αυτές ήλθε να προστεθεί και η πολύχρονη κρίση, που γονάτισε την οικονομία των μοναστηριών και είχε τραγικά αποτελέσματα στην συντήρηση των κτιρίων.
  • Πάνω από 100.000 τετραγωνικά μέτρα στέγες στο Αγιον Όρος χρειάζονται άμεση επισκευή. Σχεδόν όλες οι μολυβένιες στέγες των καθολικών πρέπει να επιδιορθωθούν για να μην καταστρέψει η υγρασία τις τοιχογραφίες.
  • Οι τοιχογραφίες του Πανσέληνου στο Πρωτάτο κινδυνεύουν με ανεπανόρθωτη καταστροφή από την μούχλα. Το πρόβλημα δημιουργήθηκε, όταν η Υπηρεσία Αναστηλώσεων αφαίρεσε το 1955 τις ξύλινες στέγες του ναού και τις αντικατέστησε με τσιμεντένιες σε απομίμηση ξύλου.
  • Πάνω από 50.000 τετραγωνικά μέτρα με τοιχογραφίες κινδυνεύουν με καταστροφή αν δεν συντηρηθούν, σύμφωνα με τις επίσημες εκτιμήσεις του ΚΕΔΑΚ. Σ' αυτές πρέπει να προστεθούν και εκατοντάδες εικόνες, που όχι μόνον είναι ασυντήρητες αλλά και δεν έχουν αναγνωριστεί.
  • Η μονή Σταυρονικήτα κινδυνεύει με πλήρη κατάρρευση από ρήγμα στον βράχο, όπου είναι θεμελιωμένη. Ήδη, έχουν εμφανιστεί ρωγμές στις σπάνιας αισθητικής τοιχογραφίες του Θεοφάνη. Το μοναστήρι έχει κάνει με δικά του έξοδα πλήρη μελέτη για τα απαιτούμενα έργα αλλά δεν έχει την παραμικρή οικονομική βοήθεια από το ελληνικό κράτος για να την υλοποιήσει.
  • Η μονή Κουτλουμουσίου απειλείται με εξαφάνιση από κατολισθήσεις του εδάφους στο οποίο εδράζεται. Έχουν γίνει στηρίξεις και σωστικές ενέργειες αλλά η μελέτη των υπόγειων νερών απαιτεί σύνθετη, πλήρη και πολύχρονη έρευνα.
  • Στην μονή Παντοκράτορος η βόρεια πτέρυγα βρίσκεται σε κατάσταση ετοιμορροπίας και όλα τα εκτός μονής κτίσματα είναι καταστραμμένα.
  • Η μονή Αγίου Παύλου παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα στον κτιριακό της σκελετό. Σε κατάρρευση κτίσματος σκοτώθηκε ένας μοναχός.
  • Στο Βατοπέδι ολόκληρες πτέρυγες είναι διαβρωμένες από την βροχή και την φθορά. Ανάμεσά τους ναοί και σχολικές αίθουσες.
  • Η μονή Ιβήρων, που μια πτέρυγα της είναι γκρεμισμένη από τον σεισμό του 1955, έχει γενικό κτιριακό πρόβλημα.
  • Στην μονή Δοχειαρίου έχει καταρρεύσει ολόκληρη η βορειοδυτική πτέρυγα.
  • Στην μονή Γρηγορίου παρουσιάζει καθίζηση η τράπεζα με γενικότερους κινδύνους για όλο το κτίριο.

Νέες ανάγκες
Η «επανάσταση των κοινοβίων» δεν έφερε μόνον εκατοντάδες νέους μοναχούς στο Αγιον Όρος. Έφερε στην επιφάνεια και το μέγα εθνικό πρόβλημα της διάσωσης της συντήρησης και διαφύλαξης των αγιορείτικων θησαυρών. Και παράλληλα δημιούργησε νέες ανάγκες.

«Οι σημερινοί μοναχοί», επισημαίνει μια ηγετική φυσιογνωμία του Αγίου Όρους, ο ηγούμενος Γεώργιος της μονής Γρηγορίου, «έχουν πολύ διαφορετικές ανάγκες από τους παλαιότερους. Οι περισσότεροι είναι επιστήμονες και χρειάζονται κατάλληλους χώρους για να μελετήσουν, να δημιουργήσουν και να προσευχηθούν».

Ηλεκτρονικοί υπολογιστές, βιβλιοθήκες, σχεδιαστήρια, φωτογραφικοί θάλαμοι, ιατρικά εργαστήρια, τέλεφαξ, ηλεκτρικό ρεύμα, τηλέφωνα, κλιματιστικά συστήματα. Να μερικές από τις σημερινές ανάγκες των μοναχών. Σ' αυτές πρέπει να προσθέσουμε τις λατρευτικές και τις υπαρξιακές τους ανάγκες.

Με μια-δυο εξαιρέσεις, η βασική πηγή εσόδων των μοναστηριών είναι η εκμετάλλευση των δασών τους (κυρίως καστανιάς). Σχεδόν όλοι οι πόροι καταναλώνονται για τις ανάγκες του κοινοβίου και την φιλοξενία των επισκεπτών. Κάποτε ελάχιστοι ταξίδευαν στο Αγιον Όρος. Σήμερα, πάνω από 30.000 άνθρωποι επισκέπτονται κάθε χρόνο τα αγιορείτικα μοναστήρια. Όλοι φιλοξενούνται και τρέφονται δωρεάν. Οι μονές είναι αναγκασμένες να δημιουργούν νέα υποδομή για να μπορούν να έχουν οι επισκέπτες μία πολιτισμένη παραμονή, ανάλογη με τις σύγχρονες ανάγκες.

Αλλά και η διαφύλαξη και η συντήρηση των ανυπολόγιστης αξίας αγιορείτικων θησαυρών απαιτούν την δημιουργία σύγχρονης υποδομής. Πως θα καταγραφεί και θα διαχειριστεί ο τεράστιος πλούτος των βιβλιοθηκών; Πως θα διαφυλαχθούν χιλιάδες ευαίσθητα περγαμηνά χειρόγραφα; Πως θα σωθούν χιλιάδες τοιχογραφίες και εικόνες; Να γιατί χρειάζονται και η πληροφορική και η μηχανοργάνωση και τα κλιματιστικά συστήματα και το ηλεκτρικό ρεύμα. Να γιατί χρειάζεται μερικές φορές να μεταβάλλονται οι Αγιορείτες καλόγεροι σε «μάνατζερ»...

Το μάνατζμεντ μιας μονής
Κάθε αγιορείτικο μοναστήρι αποτελεί μια ανεξάρτητη διοικητική, οικονομική, γεωγραφική και εθνική μονάδα. Κάτι σαν κράτος. Το Αγιον Όρος είναι στην ουσία μία ομοσπονδία ανεξάρτητων μοναστηριακών κρατών. Απ' αυτά 17 ανήκουν στους Έλληνες και από 1 σε Ρώσους, Βούλγαρους και Σέρβους. Είναι κάτι μοναδικό στον κόσμο και στην οργανωτική του μορφή.
Το αγιορείτικο κοινόβιο είναι μία σύνθετη ενότητα πνευματικών δραστηριοτήτων, εθνικής παράδοσης και υλικών αναγκών. Ιδού μερικά χαρακτηριστικά του:

Θρησκευτική λατρεία, μεταφυσική τεκμηρίωση, υπαρξιακές αναζητήσεις, πνευματική έρευνα, ψυχική άσκηση, ορθόδοξη παράδοση, φύλαξη κειμηλίων, οικονομικές δραστηριότητες, βιοτικές ανάγκες, συντήρηση κτιρίων, φιλοξενία επισκεπτών, υποστήριξη μελετητών...
Όλα αυτά και πολλά άλλα συνυπάρχουν και αποτελούν το μοναστήρι. Και για να αποδώσουν καλά αποτελέσματα χρειάζεται ικανή διοίκηση. 'Η όπως θα λέγαμε εμείς στην κοινωνία απαιτείται ικανό «μάνατζμεντ».

Η μονή Ιβήρων έγινε κοινόβιο πριν λίγους μήνες. Την διοίκηση της ανέλαβε ο αρχιμανδρίτης Βασίλειος (Γοντικάκης), μέχρι τότε ηγούμενος της μονής Σταυρονικήτα. Μαζί του ήλθαν και οι μισοί Σταυρονικητιανοί μοναχοί. Βρήκαν το μοναστήρι σε άσχημη κατάσταση. Χωρίς να αμελήσουν τις άμεσες ανάγκες της μονής (καθημερινά έχει πολλούς επισκέπτες και τα καλοκαίρια εκατοντάδες) προχώρησαν αμέσως σε μια μελέτη για την ανασυγκρότηση της .

Η μελέτη, που ολοκληρώθηκε πρόσφατα, περιλαμβάνει μια πρώτη καταγραφή των γνωστών θησαυρών της μονής, τις κτιριακές της ανάγκες και τον προϋπολογισμό των έργων. Τα έργα που θεωρείται απαραίτητο να γίνουν είναι προϋπολογισμού 2.310.000.000 δραχμών με επιθυμητό χρόνο εκτέλεσης τα 4 χρόνια. Και περιλαμβάνουν:

Αποτύπωση του μοναστηριακού συγκροτήματος. Ανακατασκευή βιβλιοθήκης, σκευοφυλακίου, συνοδικού και εργατόσπιτου. Αποκατάσταση στεγών, δικτύου αποχέτευσης, όψεων και προβλήτας. Αντικατάσταση δικτύου ύδρευσης. Επισκευή τράπεζας, μαγειρείου και αρχονταρικιού (ξενώνα). Αναστήλωση πύργου και ψαρόσπιτου. Εγκατάσταση δικτύου πυρασφάλειας και κεντρικής θέρμανσης. Υποδομή για την μηχανοργάνωση, φωτογράφιση, ταξινόμηση και καταλογράφηση βιβλίων και εγγράφων.

Ίσως να φαίνονται υπερβολικά αυτά για ένα μοναστήρι. Αλλά δεν είναι. Το κτιριακό συγκρότημα της μονής Ιβήρων καλύπτει 8.500 τ.μ. με συνολική δόμηση 35.000 τ.μ. «Η παλαιότης των κτιρίων, η γήρανση των υλικών, οι σεισμικές καταπονήσεις και η ελλιπής μέχρι και ανύπαρκτη συντήρηση των κτισμάτων δημιουργούν την εντύπωση ανεπίτρεπτης εγκαταλείψεως», τονίζεται στην μελέτη.

Και ο ηγούμενος Βασίλειος επισημαίνει: «Οι προσκυνητές γίνονται ολοένα και περισσότεροι. Οι θεολόγοι, μουσικοί, ιστορικοί, ερευνητές ποικίλων κλάδων ζητούν πληροφορίες, θέλουν να συμβουλευτούν, να μελετήσουν τον ανεξερεύνητο πλούτο που κρύπτεται στα χειρόγραφα, τα αρχέτυπα και παλαίτυπα βιβλία και έγγραφα. Το κτίριο (πρώην πλυντήριο και φούρνος), όπου φυλάσσονται τα χειρόγραφα και έντυπα βιβλία και το μεγαλύτερο μέρος των βυζαντινών και μεταβυζαντινών εικόνων είναι ακατάλληλο».
Ο π. Βασίλειος, που είναι διδάκτωρ της Σορβόννης, θεωρεί ότι ο πλούτος της μονής «αποτελεί κυρίως μέρος της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς», τονίζει ότι τα αρχεία είναι δυσπρόσιτα για τους ερευνητές λόγω της ακαταλληλότητας των κτιρίων και πιστεύει ότι ο σκοπός των προσπαθειών και των έργων στην μονή Ιβήρων είναι «η αξιοποίηση και προβολή ενός μέρους της αγιορείτικης κληρονομιάς για απρόσκοπτη εκπαιδευτική και ερευνητική χρήση».

Τα οικονομικά μέσα της μονής Ιβήρων μόνον ένα μικρό μέρος των έργων μπορούν να στηρίξουν. Οι Ιβηρίτες έχουν σκοπό να προωθήσουν τις μελέτες τους για χρηματοδότηση στην ΕΟΚ και να δεχθούν κάθε συνεργασία με ιδιωτικές εταιρίες ή χορηγούς. Ήδη, σε συνεργασία με την κατασκευαστική εταιρία «Μηχανική» της Θεσσαλονίκης προχωρούν μια μελέτη για υδροηλεκτρικό φράγμα, το οποίο θα καλύψει και τις ανάγκες άρδευσης.

Η κρατική μέριμνα


Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής από πολύ νωρίς κατάλαβε τον ρόλο που μπορεί να παίξει το Αγιον Όρος στο πλαίσιο μιας γενικότερης εθνικής στρατηγικής. Γιατί δεν υπάρχουν μόνον οι καλλιτεχνικοί θησαυροί. Υπάρχουν ακόμα ο βαθύς σεβασμός και οι πνευματικοί δεσμοί που έχουν όλοι οι ορθόδοξοι λαοί της ανατολικής Ευρώπης με το Αγιον Όρος. Κι όλοι καταλαβαίνουμε τι σημαίνει αυτό στην σημερινή κοσμογονική περίοδο που ζούμε.

Το 1976 ο (τότε πρωθυπουργός) Καραμανλής αποφάσισε την ίδρυση του Κέντρου Διατήρησης Αγιορείτικης Κληρονομιάς (ΚΕΔΑΚ), που άρχισε να λειτουργεί με βάση τον νόμο 1198/81. Όλα τα προγράμματα υλοποιούνται πλέον από έναν φορέα. Οι Αγιορείτες αντιμετωπίζουν θετικότατα το ΚΕΔΑΚ. Όχι μόνο για τα χρήματα που διέθεσε και τα έργα που έκανε, αλλά και γιατί γλίτωσαν από την γραφειοκρατία και την αυστηρότητα της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας.

Δυστυχώς η οικονομοτεχνική στήριξη του Αγίου Όρους από το ΚΕΔΑΚ γίνεται χωρίς προγραμματισμό και αξιολόγηση των αναγκών. Επιπλέον η μέθοδος της εργολαβίας που χρησιμοποιεί δημιούργησε σκάνδαλα και κακοτεχνίες. Το σκάνδαλο της βελτίωσης (που ποτέ δεν έγινε) του δρόμου Δάφνης - Καρυών είναι χαρακτηριστικό. Και οι κακοτεχνίες πολλές, αφού τα έργα δεν στηρίζονται σε επιστημονικές αποτιμήσεις και μελέτες. Έτσι η αναβλητικότητα της αρχαιολογικής υπηρεσίας αντικαταστάθηκε από την προχειρότητα του ΚΕΔΑΚ.

Την περίοδο αυτή οι πιστώσεις από τον κρατικό προϋπολογισμό έχουν περιοριστεί σε πολύ χαμηλό ύψος. Το 1991 διατέθηκαν μόλις 187 εκατομμύρια. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΚΕΔΑΚ, απαιτούνται μόνο για σωστικές επεμβάσεις σε κτίρια 1 δισεκατομμύριο δραχμές τον χρόνο και επί μία δεκαετία.

Ευτυχώς υπάρχει η ΕΟΚ. Το 1991 διατέθηκαν από την Κοινότητα 400 εκατομμύρια για το Αγιον Όρος. Στις 2 Φεβρουαρίου 1992 αποφασίστηκε από την Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής της ΕΟΚ η εκπόνηση μελέτης για την δημιουργία ειδικού ολοκληρωμένου προγράμματος για την διάσωση και συντήρηση των αγιορείτικων μνημείων («Πρόγραμμα Άθω»).

Όμως, όσα χρήματα και αν διατεθούν για τον «Φάρο της Ορθοδοξίας» δεν θα υπάρξει ουσιαστικό αποτέλεσμα, αν δεν εργαστούν σκληρά οι ίδιοι οι Αγιορείτες. Πόσο σκληρά; Μέχρι να ματώσουν...


Η «κόκκινη δεξαμενή»

Μονή Γρηγορίου. Κάτω από τα πόδια μας ξεχύνονται προς την θάλασσα τα πεζούλια και οι ξερολιθιές των περιβολιών. Ποτίζονται από μία δεξαμενή, το νερό της οποίας κινεί ταυτόχρονα και μία ηλεκτρική γεννήτρια. Ο μοναχός (με πτυχίο γιατρού) που μας συνοδεύει διακόπτει για λίγο την πληροφόρηση και λέει σαν να μονολογεί:
«Ξέρετε πόσος κόπος χρειάστηκε για να τα φτιάξουμε; Για μήνες ανεβάζαμε κάθε μέρα στις πλάτες μας το χώμα, τις πέτρες και τα υλικά. Οι ώμοι είχαν πληγιάσει και τα χέρια μας έσταζαν αίμα. Ξέρετε πως ονόμασαν οι αδελφοί το έργο; Κόκκινη δεξαμενή. Από το αίμα που χύθηκε για να γίνει»…

Το «μάνατζμεντ» είναι η μία όψη. Η άλλη όψη έχει να κάνει με την σκληρή, πολύωρη, καθημερινή δουλειά. Το κοινόβιο δεν κάνει ιεράρχηση μόρφωσης στα μέλη του. Κάνει απλώς κατανομή καθηκόντων. Στα καθήκοντα ενός κοινοβίου περιλαμβάνονται «κόκκινες δεξαμενές», περίθαλψη τοξικομανών, ανάστροφες αντλίες, πρωτότυποι επεξεργαστές κειμένου και ειδικές «ντάτα μπεϊζ»...

Αυτό το κοινόβιο είναι ο επόμενος σταθμός μας...
Η παραλιακή μονή Γρηγορίου και ψηλά η Σιμωνόπετρα


Δεν υπάρχουν σχόλια: