Δευτέρα, 28 Μαΐου 2007

Στα κοινόβια των βράχων [4]

Μονή Διουνυσίου


Έρευνα «Η επανάσταση των κοινοβίων»
Δημοσιεύθηκε στην Ελευθεροτυπία τον Αύγουστο του 1992

Το «βλοσυρό κοινόβιο»
Το γελαστό μοναστήρι
Σάλτσα σόγιας και ντουζιέρες
«Μονή των Πελοποννησίων»
Θεραπεία τοξικομανών
Ανάστροφη αντλία
Η «κόκκινη δεξαμενή»




Βρισκόμαστε στην Δάφνη. Το λιμανάκι του Αγίου Όρους. Περιμένουμε το καΐκι που κάνει το δρομολόγιο για τα επιβλητικά «μοναστήρια των βράχων» της δυτικής πλευράς. Και στο μεταξύ, χαζεύουμε τους ταξιδιώτες που μόλις έφτασαν με το φέρι μποτ της καθημερινής γραμμής από την Ουρανούπολη.


Παλιότερα για να κάνει κάποιος ένα ταξίδι στο Αγιον Όρος έπρεπε να είχε πίστη, συμφέρον ή τρέλα. Και το αποτολμούσαν θρησκευόμενοι, αρχαιοκάπηλοι, κυνηγοί χειρογράφων, επιστήμονες, ορειβάτες, συγγραφείς...


Στην δεκαετία του 1930 ο συγγραφέας Κώστας Ουράνης χρειάστηκε να ταξιδέψει πολλές μέρες (οι δύο από την Θεσσαλονίκη με το πλοίο της άγονης γραμμής της Χαλκιδικής) για να φτάσει κατάκοπος στην Λαύρα. Τριάντα χρόνια αργότερα ο συγγραφέας Γιώργος Θεοτοκάς θα ζήσει την ίδια περιπέτεια αλλά με αφετηρία την Καβάλα και το πλοίο της άγονης γραμμής του βόρειου Αιγαίου.


'Aγονες γραμμές. Καΐκια. Μουλάρια. Μονοπάτια. Αγωγιάτες. Λάσπες. Σκόνη. Ποδαρόδρομος. Ταλαιπωρία...


Κάποτε ένα ταξίδι στο Αγιον Όρος αποτελούσε αληθινή περιπέτεια. Τα περισσότερα οδοιπορικά, που έχουν γραφτεί, περιγράφουν κυρίως τα βάσανα των συγγραφέων στην συνήθως ολιγοήμερη παραμονή τους και ελάχιστα μας δίνουν μια συνολική εικόνα της ζωής στο Όρος.


Ο Κ. Ουράνης και ο Γ. Θεοτοκάς, όπως και οι περισσότεροι συγγραφείς που ταξίδεψαν στο Αγιον Όρος, επισκέφθηκαν τα μεγάλα ιδιόρρυθμα μοναστήρια. Σ' αυτά αναφέρονται τα οδοιπορικά που έγραψαν και που αποτελούν τμήμα γενικότερων ταξιδιωτικών εντυπώσεων. Πολύ λίγοι έχουν γράψει για την ζωή στα παλιά κοινόβια. Ας κάνουμε λοιπόν ένα ταξίδι στο παρελθόν, μέχρι το καΐκι μας να βάλει πλώρη κατά το νοτιά και να σημαδέψει την Αλόννησο, που αχνοφαίνεται στο βάθος του ορίζοντα...


Το «βλοσυρό κοινόβιο»
Το πιο πλήρες οδοιπορικό το έχει γράψει ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου. Κι αποτέλεσε για πολλές δεκαετίες την κύρια πηγή για τα μοναστήρια και τον μοναχισμό του Αθω. Απ’ αυτό το πολύ σημαντικό κείμενο αντιγράφουμε ένα απόσπασμα από την περιγραφή ενός κοινοβίου πριν 50 χρόνια.


«Φτάσαμε στο μοναστήρι το μεσημέρι. Ο αρχοντάρης κατέβασε τα φρύδια του και ανοίγοντας μια πόρτα μας έδειξε ένα δωμάτιο με τέσσερα καταλερωμένα κρεβάτια. Ήταν ο ξενώνας.
Μπαίνοντας μέσα κοιτάξαμε την παρηγοριά του φυλακισμένου: το παράθυρο. Ήταν ένα και μοναδικό. Αν έβλεπε σε κανένα καλό τοπίο! Θα ήταν η ελευθερία!..


Κατά το μεσημέρι μπήκε ένας μεγάλος δίσκος, γεμάτος μεγαλοπρέπεια - έχει κάτι τέτοια λούσα η ξεροφαγία! Τίποτα δεν τρωγόταν από τα φαγώσιμα που με θαυμάσια τάξη είχε τοποθετήσει ο αρχοντάρης μέσα στον δίσκο. Ο πρώτος από τους δυο που τα δοκίμασε σήκωσε το χέρι του κι έκαμε στον άλλο μεγάλο σινιάλο κινδύνου, που εσήμαινε «Πυρκαγιά!». Τέτοιο ήταν και το δείπνο, τέτοιο και το γεύμα της άλλης μέρας. Τα όσπρια και τα αμυλώδη έκαιγαν από το πιπέρι, αχάλαστη μάρκα του μοναστηριού.
Η σιωπή ήταν απόλυτη. Κανένας δεν μας μιλούσε. Κανένας καλόγερος δεν είχε την περιέργεια να μας μιλήσει, ούτε ίσως και να μας κοιτάξει. Οι θαυμάσιοι αυτοί φιλόσοφοι ήταν αποσυρμένοι στα κελλιά τους. Η πλάνη πως ένας καλόγερος πλήττει μέσα στο κελλί του, πλάνη και δική μας και όλου του κόσμου, διαλύθηκε αμέσως. Μόνο εμείς οι ξένοι είχαμε γεμίσει ανία - την ανία τη δική μας που την πήγαμε και στο μοναστήρι τους. Τέτοια ήταν η ζωή μας, όταν την άλλη μέρα βρήκαμε τέλος κι ένα θέαμα - είδαμε το κοινόβιο να τρώγει. Μέσα σε παραστάσεις θείας ετυμηγορίας, σε σκηνές φοβέρας, σκυμμένοι οι καλόγεροι έτρωγαν τον ταραμά και την φακή τους...
Στο τέλος του φαγητού ο ηγούμενος άπλωσε το χέρι του και πάτησε κάποιο κουδούνι. Αμέσως οι καλόγεροι, με μια κίνηση απότομη και μηχανική, αποκτημένη από χρόνια, βρέθηκαν ορθοί, παραταγμένοι ο ένας πίσω από τον άλλο σε δυο σειρές και ακίνητοι... Το αμάρτημα πως έφαγαν λίγο ταραμά έπρεπε να τελειώσει με μια τιμωρία, με το ρυθμό.
Τα πράγματα έγιναν χειρότερα, επειδή ο γαλήνιος καιρός αγρίεψεν έξαφνα και σηκώθηκε ένας αέρας μανιασμένος... Α, αν μπορούσαμε να φύγωμε! Αν έπαυε ο άνεμος! Αν βρίσκαμε βάρκα! Φεύγομε. Η βροχή μας μαστιγώνει... Και κάτω από νεροποντή φτάνομε στην Δάφνη.
Το μικρό χάνι της Δάφνης, με τους αγωγιάτες, τους βαστάζους, τους καλογέρους του, μας φάνηκεν ξενοδοχείο της Κυανής Ακτής. Όταν διηγηθήκαμε την μελαγχολική μας περιπέτεια, μας ρώτησαν:
- Μήπως ήταν η μονή του Διονυσίου;
- Αυτή ήταν.
- Επέσατε στο ασκητικώτερο κοινόβιο! Αν επήγατε για να καλοπεράσετε, αυτό ήταν απερισκεψία. Αν επήγατε για την μελέτη του Όρους, ευρήκατε αυτό που σας χρειάζεται.»


Το κοινόβιο είναι η άγρια μορφή του μοναχισμού και η μονή Διονυσίου ο τύπος του βλοσυρού κοινοβίου. Μοναχική ζωή θα πει αποφυγή του κόσμου. Η άμυνα του καλόγερου εναντίον της ιδέας της κοινωνίας, την οποίαν έρχεται ο ξένος να του θυμίσει, είναι αυτά που βρήκατε: το πιπέρι, το λερωμένο σεντόνι και η σιωπή».


Ταξιδεύουμε πλέον μισή ώρα από την Δάφνη, αντίθετα με το δρομολόγιο του Ζ. Παπαντωνίου. Η μονή Διονυσίου με το «βλοσυρό κοινόβιo» ξεπροβάλει στα δεξιά του καϊκιού θεμελιωμένη πάνω στον επιβλητικό βράχο της. Ακόμα επιβλητικότερη φαίνεται στ' αριστερά η Σιμωνόπετρα να πετιέται μέσα από ρέματα και καμένους βράχους. Φοβερό το θέαμα. Καθηλώνει. Αλλά να που εκεί μπροστά, στην πλώρη αρχίζει να χαμογελά ένας φοίνικας...




Το γελαστό μοναστήρι


Ο φοίνικας είναι το χαρακτηριστικό σημάδι της μονής Γρηγορίου. Ένα απαλό χαμόγελο μέσα σε μια ατέλειωτα αυστηρή παράταξη βράχων και κυμάτων. Καθώς πλησιάζουμε, ολόκληρο το μοναστήρι φαίνεται να μας χαμογελά.


Όλα σ' αυτό το μοναστήρι είναι κοντινά. Προσιτά. Ανθρώπινα. Η θάλασσα γύρω του γυαλί, καθρεφτίζει με κάθε λεπτομέρεια τα σκιαθίτικα τρεχαντήρια που ήρθαν εδώ να ψαρέψουν τόνους. Αποβιβαζόμαστε.


Μέσα σε δυο λεπτά ανηφορίζουμε το παλιό πλακόστρωτο και βρισκόμαστε στην πύλη. Μας υποδέχεται ένας μικρός κήπος με ορτανσίες. Δίπλα του μια κουκουναριά σκεπάζει σαν ομπρέλα μια φυσική βεράντα πάνω από την θάλασσα.


Στην μικρή αυλή της μονής όλα είναι σε απόσταση χεριού. Η εκκλησία, η τράπεζα, το αρχονταρίκι. Και βεβαίως ο...φοίνικας. Ο αρχοντάρης Θεολόγος, ένας νέος μοναχός από την Ύδρα, υποδέχεται όλους τους νεοφερμένους με χαμόγελα, καφέδες, λουκούμια και δροσερό νερό.


Δεν υπάρχουν σήμερα «βλοσυρά κοινόβια» στο Αγιον Όρος. Αυστηρά, ναι! Σοβαρά, ναι. Σιωπηλά, ναι. Αλλά με χαμόγελο και ευγένεια. Θυμόμαστε στο Βατοπέδι τον αρχοντάρη Αρσένιο, πρώην δικηγόρο, που μέτραγε πόσοι επισκέπτες κατέβαιναν από το πλοιάριο για να τους έχει έτοιμο το παραδοσιακό κέρασμα (συν το τσίπουρο...) μόλις μπουν στο αρχονταρίκι. Και τα λόγια του ταχυδρομικού υπαλλήλου στις Καρυές: «Σ' όλα τα μοναστήρια χαίρονται να έχουν επισκέπτες. Δεν βλέπεις πως κάνουνε όλοι οι καλόγεροι. Σαν μικρά παιδιά…»


Υπερβολές βέβαια. Όπως η υπερβολική ήταν και η περιγραφή του Ζ. Παπαντωνίου για το «βλοσυρό κοινόβιο». Υπερβολές που μάλλον οφείλονται στην τάση που έχουμε όλοι να γενικεύουμε τις προσωπικές μας εμπειρίες.


Σήμερα, σχεδόν όλοι οι επισκέπτες διαπιστώνουν ότι δεν υπάρχουν «βλοσυρά κοινόβια». Όπως δεν υπάρχουν «φαγώσιμα-πυρκαγιά», «λίγος ταραμάς» και «καταλερωμένα σεντόνια».


Αντίθετα μάλιστα...


Σάλτσα σόγιας και ντουζιέρες


Στην τράπεζα της μονής Γρηγορίου. Αμέσως μετά τον εσπερινό...


Όλοι περιμένουμε όρθιοι τον ηγούμενο. Έρχεται. Ευλογεί. Μέσα σε σιωπή αρχίζει το φαγητό. Ένας καλόγερος (ο «αναγνώστης») διαβάζει διδακτικά αποσπάσματα από βίους αγίων...


Μια σκηνή που επαναλαμβάνεται κάθε μέρα επί εκατοντάδες χρόνια στα κοινόβια. Το φαγητό σ' αυτά είναι μία απλή βιοτική ανάγκη. Εντάσσεται στην γενικότερη τελετουργία, γι' αυτό και η τράπεζα βρίσκεται απέναντι από την είσοδο της εκκλησίας. Και ταυτόχρονα αποτελεί αναπαραγωγή της ζωής του πρώτου χριστιανικού κοινοβίου.


Στην κοινοβιακή τράπεζα μπορούν να καθίσουν όλοι όσοι βρίσκονται στο μοναστήρι. Μοναχοί και επισκέπτες... Πιστοί και άπιστοι... Κι αυτό γίνεται μονάχα στο Αγιον Όρος. Λίγο ταραμά και πολύ πιπέρι γεύθηκε πριν 50 χρόνια ο Ζ. Παπαντωνίου. Κοιτάμε τι προσφέρεται σε μας σήμερα:
Μακαρόνια με σάλτσα σόγιας... Ντοματοσαλάτα... Ελιές... Φρέσκα σταρένια ψωμάκια... Κρασί... Μήλα... Κομπόστα ροδάκινο...


Η εξέλιξη των πραγμάτων έχει αλλάξει το διαιτολόγιο των κοινοβίων. Η τακτική συγκοινωνία τροφοδοτεί καθημερινά τα μοναστήρια με όλα τα αγαθά. Η οικονομική ανάπτυξη έχει κάνει προσιτά όλα τα καταναλωτικά προϊόντα. Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα ψυγεία διατηρούν τα τρόφιμα. Και όλα τα κοινόβια έχουν περιβόλια, απ' όπου καλύπτουν τις ανάγκες τους σε λαχανικά. Θέλετε λεπτομέρειες από το φαγητό που γεύονται οι επισκέπτες στα σημερινά κοινόβια;


Μακαρόνια με σάλτσα ή με σόγια. Αυγά «μάτια» ή ομελέτα. Φασολάκια, μπριάμ, ψάρια, κομπόστες ακόμα και γλυκά «κοκ». Και φυσικά όσπρια και ταχινόσουπα. Πάντοτε μέσα στο αυστηρό τυπικό της κοινοβιακής τράπεζας και με ρητή απαγόρευση κάθε μορφής κρέατος.


Σύμφωνα με μία έρευνα που έκανε η έδρα Νευρολογίας του πανεπιστημίου Πατρών (καθηγητής Γ. Παπατρόπουλος) το διαιτολόγιο των κοινοβίων είναι τόσο υγιεινό, ώστε το ποσοστό εγκεφαλικών επεισοδίων στους μοναχούς είναι ανύπαρκτο.


Και φυσικά δεν υπάρχουν καταλερωμένα σεντόνια. Τα δωμάτια του αρχονταρικιού (όπως ονομάζεται ο ξενώνας) είναι τα καλύτερα. Κι εκτός από καθαρά σεντόνια, διαθέτουν ακόμα και παντόφλες για όσους επισκέπτες δεν έχουν προνοήσει. Φυσικά υπάρχουν καθαρές τουαλέτες, νιπτήρες (και ειδικοί για πλύσιμο ρούχων) και οι νέες εγκαταστάσεις, που όλα τα κοινόβια χτίζουν, διαθέτουν και ντουζιέρες.


Αυτό που διατηρείται είναι η σιωπή. Όχι μόνο στην ατμόσφαιρα. Κανείς δεν θα σε ρωτήσει ποιος είσαι και τι ήρθες να κάνεις. Υποθέτουν ότι έχεις ένα σκοπό. Κι αν ήρθες από περιέργεια ή για εκδρομή, είναι δικό σου θέμα. Ωστόσο, εύκολα μπορεί ν' ανοίξει κουβέντα ο καθένας. Αν το θελήσει. Κανείς δεν θ' αρνηθεί να συζητήσει μαζί του. Τα καλοκαίρια πολλά κοινόβια οργανώνουν συζητήσεις μετά τον εσπερινό με ελεύθερη συμμετοχή και θέματα. Κι εκεί μπορεί να διαπιστώσει ο επισκέπτης ότι στο Αγιον Όρος είναι πλήρως ενημερωμένοι για τα προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας. Και, βεβαίως, έχουν άποψη.


Σήμερα, δεν υπάρχουν «βλοσυρά κοινόβια» στο Αγιον Όρος...




«Μονή των Πελοποννησίων»


Τα 4 «μοναστήρια των βράχων» διατήρησαν άσβεστη την φλόγα της μυστηριακής ζωής του ορθόδοξου κοινοβίου. Έστω κι αν χρειάστηκαν να ζήσουν στους δύσκολους καιρούς με «ολίγο ταραμά και μπόλικο πιπέρι».
Δυσπρόσιτα μοναστήρια... Με αυστηρά κοινόβια... Μέσα σε άγριους βράχους... Οι παλιοί περιηγητές τα αγνόησαν. Η μονή Διονυσίου ήταν απλώς ένα «βλοσυρό κοινόβιο». Το ενδιαφέρον της μονής Αγίου Παύλου ήταν ότι σ' αυτήν μόναζαν οι Κεφαλλονίτες. Η Σιμωνόπετρα ήταν η «μονή των Μικρασιατών». Το μόνο που βρίσκει να γράψει το 1961 ο Γιώργος Θεοτοκάς στο οδοιπορικό του για την μονή Γρηγορίου είναι ότι «θεωρείται το μοναστήρι των Πελοποννησίων»...


Η μονή Γρηγορίου κάηκε το 1761 και ερημώθηκε. Ξαναλειτούργησε υποτυπωδώς ύστερα από 20 χρόνια. Το 1840 γίνεται πάλι κοινόβια. Έτσι παραμένει από τότε.


Το 1896 ο ηγούμενος Συμεών από την Τρίπολη ολοκληρώνει μία νέα πτέρυγα και διπλασιάζει την επιφάνειά του μοναστηριού. Προσέρχονται πολλοί μοναχοί, κυρίως από την Πελοπόννησο, που το 1903 φθάνουν τους 92. Ο εορτασμός της χιλιετηρίδας του Αγίου Όρους βρίσκει τη μονή με 43 μοναχούς. Αλλά η κρίση έχει χτυπήσει και τα «κοινόβια των βράχων».


Το 1974 έχουν απομείνει στο μοναστήρι 15 γέροντες μοναχοί. Εκείνη την χρονιά η μονή Γρηγορίου μπαίνει στην «επανάσταση των κοινοβίων». Την ηγουμενία αναλαμβάνει ο καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, αρχιμανδρίτης Γεώργιος (Καψάνης). Και σύντομα συγκροτείται το πιο δυναμικό κοινόβιο του Αγίου Όρους.


Σήμερα η μονή Γρηγορίου αριθμεί 65 μοναχούς. Σχεδόν όλοι είναι επιστήμονες. Όλοι νέοι. Όλοι ζουν στο μοναστήρι. Κανείς δεν θέλει να φύγει. «Έχουμε πολλές προτάσεις να ενισχύσουμε άλλα μοναστήρια. Αλλά η αδελφότητα είναι τόσο ενωμένη που δεν θέλουμε να διασπαστεί», λέει ο π. Λουκάς που είναι γιατρός.


Θεραπεία τοξικομανών


Ο π. Λουκάς έχει την ευθύνη του νοσοκομείου της μονής Γρηγορίου, που διατηρεί πλήρες οδοντιατρείο και καλύπτει τις ανάγκες της δυτικής πλευράς του Αθω. Όλα τα αγιορείτικα μοναστήρια έχουν από την κτίση τους ειδικές αίθουσες περίθαλψης, που ονομάζονται «νοσοκομεία». Η βυζαντινή παράδοση συνεχίζεται (εκτός από τα τυπικά και το ημερολόγιο) και στον τομέα αυτό. Όπως είναι γνωστό τα μοναστήρια στο Βυζάντιο λειτουργούσαν και σαν νοσοκομεία και παρείχαν δωρεάν φιλοξενία και φαγητό στους ταξιδιώτες.


Αλλά δεν είναι μόνον αυτό. Η μονή Γρηγορίου φιλοξενεί για θεραπεία τοξικομανείς! Τις μέρες που βρισκόμαστε εκεί ένας αστυνόμος της Θεσσαλονίκης που γνώριζε σχετικά, προτίμησε αντί να κλείσει στο ψυχιατρείο κάποιας φυλακής ένα πρεζόνι, να το στείλει στην μονή Γρηγορίου. Ήταν ένας νεαρός ναυτικός από τα Τρίκαλα και μας είπε την περίπτωσή του, χωρίς να ξέρει ποιοι είμαστε και χωρίς την μεσολάβηση κάποιου μοναχού. Ας μην ξεχνάμε ότι οι θεραπευτικές κοινότητες, όπως η «Ιθάκη», δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένα κοινόβιο.


Από την εποχή του Ζ. Παπαντωνίου έχουν αλλάξει πολλά. Τα σημερινά αγιορείτικα κοινόβια δεν φοβούνται τον επισκέπτη. Ο καλόγερος δεν έχει καμία «άμυνα εναντίον της ιδέας της κοινωνίας». Έχει απλώς μία δική του στάση ζωής, που του δίνει την δύναμη να θεραπεύει τα πρεζόνια. Να θεραπεύει δηλαδή «το πιπέρι, το λερωμένο σεντόνι και την σιωπή» της δικής μας κοινωνίας.


Λέει ο ηγούμενος Γεώργιος του (και θεραπευτικού) κοινοβίου:


«Αυτό δεν είναι παράδοξο, αφού η μυστική ζωή κατά έναν πολύ ουσιαστικό τρόπο είναι κοινωνική ζωή, διότι μ' αυτήν ο άνθρωπος πραγματικά κοινωνεί με τον Θεό και τους αδελφούς του».


Κι όσο για την σιωπή, που τόσο ενόχλησε τον συγγραφέα Ζ. Παπαντωνίου σ' εκείνο το παλιό «βλοσυρό κοινόβιο», κυριαρχεί και στο σημερινό «γελαστό μοναστήρι». Και είναι, όπως ήταν και πριν 60 χρόνια, απεριέργεια και διακριτικότητα για τον επισκέπτη και προστασία της ανωνυμίας του φιλοξενούμενου. Ακόμα κι αν αυτός είναι «πρεζόνι»...


Αλλά το γελαστό μοναστήρι κρύβει κι άλλες εκπλήξεις. Επιστημονικές...



Ανάστροφη αντλία


Η μονή Γρηγορίου έχει ηλεκτρικό ρεύμα. Το παράγει από ένα σύστημα που ονομάζουμε «μικρό υδροηλεκτρικό έργο». Αξίζει να θυμίσουμε ότι εδώ και αρκετά χρόνια ισχύει στην Ελλάδα ένας πρωτοποριακός νόμος για την προώθηση των ήπιων μορφών ενέργειας. Δίνει την δυνατότητα στους δήμους και σε ιδιωτικούς φορείς να παράγουν ηλεκτρικό ρεύμα (από ανεμογεννήτριες, ηλιακά συστήματα, μικρά υδροηλεκτρικά) και το περίσσευμα να το πουλάνε στην ΔΕΗ. Κανένας δήμος δεν τον αξιοποίησε...


Στο Αγιον Όρος για αισθητικούς λόγους δεν θέλουν (προς το παρόν) να χρησιμοποιήσουν ανεμογεννήτριες και ηλιακά συστήματα. Έχουν όμως κατασκευάσει μικρά υδροηλεκτρικά. Τέτοια έργα λειτουργούν και στα τρία άλλα «μοναστήρια των βράχων», Σιμωνόπετρα, Διονυσίου και Αγίου Παύλου. Κάτι παρόμοιο ετοιμάζει και η μονή Ιβήρων σε συνεργασία με την εταιρία «Μηχανική».


Η μονή Γρηγορίου δεν είναι πλούσιο μοναστήρι. Μάλιστα για να σώσει την τράπεζα της από την καθίζηση ζητάει την οικονομική συνδρομή των προσκυνητών και των φίλων της. Κι έτσι κατέφυγε στο γνωστό «πενία τέχνας κατεργάζεται».


Οι μοναχοί - επιστήμονες του «γελαστού μοναστηριού» κατάφεραν να κατασκευάσουν μια ανάστροφη αντλία. Κι έτσι αντί να αντλούν νερό από την δεξαμενή του μοναστηριού, διοχετεύουν νερό σε μια γεννήτρια και παράγουν ρεύμα. Πρόκειται ίσως για μια κατασκευή μοναδική στην Ελλάδα.


Υπάρχουν κι άλλα. Το κοινόβιο της μονής Γρηγορίου δεν έχει μόνο γιατρούς, μηχανικούς και θεολόγους. Έχει και «κομπιουτεράδες». Η μηχανοργάνωση είναι πλήρης και χρησιμοποιεί δικές της πατέντες.


Μια τέτοια πατέντα είναι η δημιουργία ειδικής βάσης δεδομένων, καθότι οι «ντάτα μπέϊζ» που κυκλοφορούν δεν μπορούν να καλύψουν θεολογικά θέματα και τις ανάγκες μιας μοναστηριακής βιβλιοθήκης.


Μια δεύτερη πατέντα σχετίζεται με την δημιουργία ενός πολυτονικού προγράμματος επεξεργασίας κειμένου, που συνδέεται απ' ευθείας με άλλο πρόγραμμα «επιτραπέζιας έκδοσης». Στο Αγιον Όρος διατηρούν την παράδοση του πολυτονικού συστήματος. Και όσοι γνωρίζουν από υπολογιστές τύπου PC ξέρουν πόσο δύσκολο είναι να βάλεις σ' έναν επεξεργαστή κειμένου τόνους, δασείες και ψιλές...


Πάντως, η «επανάσταση των κοινοβίων» δεν είναι δασείες και ψιλές. Διατηρεί, μέσα στην θύελλα των αλλαγών της «νέας τάξης πραγμάτων» και του «τέλους της ιστορίας», την αρχαία σοφία, τα αρχαία ερωτηματικά και την αρχή της ιστορίας...

Δεν υπάρχουν σχόλια: